تحولات اخیر در روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان حکایت از این دارد که دو کشور مرحله جدیدی از روابط فیمابین را آغاز کرده اند.  

*** سفر رسمی ‘عبدالله گل’ رییس جمهوری ترکیه به باکو در ماه گذشته میلادی و نیز سفر و مذاکرات ‘الهام علی اف’ رییس جمهوری آذربایجان به ترکیه در روز چهارشنبه گذشته که به امضای یک قرارداد مهم بین دو کشور منجر شد، سیگنال های روشنی از ارتقای سطح روابط دو کشور داشت.

گرچه در ماه های گذشته بحث عادی سازی روابط بین ترکیه و ارمنستان واحتمال باز شدن مرزهای دو کشور موجب دلخوری مقام های باکو ازآنکارا و حتی واکنش های آنها به این موضوع شده بود، اما به نظر می رسد با منتفی شدن این موضوع (دست کم برای مدتی) باکو و آنکارا سمت و سویی جدید در روابط فیمابین اخذ کرده اند، سمت و سویی که الهام علی اف حتی از آن به عنوان اتفاق و اتحاد نیز ذکر می کند.

امضای قرارداد تشکیل ‘شورای عالی همکاری راهبردی ترکیه و آذربایجان’ توسط الهام علی ا ف رییس جمهوری آذربایجان و رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه در حاشیه اجلاس سران کشورهای ترک زبان در استانبول در هفته گذشته از دیدگاه کارشناسان فتح بابی بود برای آغاز دور تازه ای از روابط مستحکم باکو و انکارا .

تلویزیون دولتی ترکیه (TRT) امضای این موافقتنامه را گامی مهم در راستای گسترش همکاری های ترکیه و جمهوری آذربایجان خوانده و به نقل از رجب طیب اردوغان در آیین امضای این قرارداد گفت: در سایه این قرارداد همکاری مستحکم و پایدار ترکیه و جمهوری آذربایجان به نسل های آینده نیز انتقال خواهد یافت.

اردوغان امضای این قرارداد را نقطه عطفی در مناسبات دوکشور توصیف کرد و گفت: تشکیل این شورا راه را برای نهادینه سازی مناسبات، توسعه و تحکیم روابط با ثبات بین دو کشور و رفاه منطقه هموار می کند.

اردوغان گفت: در چارچوب این شورا، کمیته های فرعی در زمینه های مختلف تشکیل خواهد شد تا ضمن تسریع در برطرف کردن موانع بر سر راه توسعه همکاری ها، راه های توسعه هرچه بیشتر و متنوع سازی روابط نیز به سرعت بررسی و به شورا ارجاع شود تا تصمیم گیری و به اجرا گذاشته شود.

‘الهام علی اف’ نیز به هنگام امضای این قراداد در سخنانی این روز را برای دو کشور روز تاریخی برشمرد و گفت : امروز امضای این قرارداد در واقع مهر تکمیل روابط دوستانه دو کشور درطول تاریخ بویژه پس از استقلال جمهوری آذربایجان می باشد .

علی اف افزود: این قرارداد تمامی زمینه های سیاسی ، فرهنگی ، تجارت ، سرمایه گذاریهای اقتصادی بویژه در حوزه نفت و گاز ، حمل و نقل و … را در برمی گیرد و حد و مرزی برای همکاری های مشترک بین دو کشور وجود ندارد .

به گفته کارشناسان، باکو در سمت و سوی استراتژی جدید خود درقبال آنکارا در کنار توجه به منافع اقتصادی، برای جلب حمایت ترکیه از جمهوری آذربایجان در مناقشه قره باغ و استفاده از نفوذ این کشور در مجامع جهانی به ویژه گروه ‘مینسک’ شورای همکای وامنیت اروپا در حل و فصل این معضل منطقه ای تلاش می کند.

‘الهام علی اف ‘دراجلاس سران ترک زبان که اواخر هفته گذشته در استانبول برگزار شد با اشاره به پیشرفت های ترکیه گفت: ترکیه دیگر ترکیه ۱۰ سا ل پیش نیست و این کشور مقتدر و نیرومند شده و از نفوذ فابل توجهی در جهان برخوردار است.

وی به صراحت گفت که نیرومند شدن ترکیه تاثیر مثبتی بر روند حل و فصل مناقشه قره باغ دارد و باکو از این روند خشنود است.

در همین حال مذاکرات ‘المار محمدیاراف’ وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان و ‘احمد داوود اوغلو’ وزیر امور خارجه ترکیه و اعلام رسمی اینکه از این پس نمایندگی های سیاسی جمهوری آذربایجان در کشورهای آفریقایی در محل سفارت ترکیه دایر و فعالیت خواهند کرد این گمان را برای تحلیلگران تقویت می کند که دو کشور روند همگرایی ویژه ای در زمینه سیاست خارجی را در پیش گرفته اند.

برخی از تحلیلگران می گویند: فعالیت نمایندگی های خارجی جمهوری آذربایجان در محل سفارتخانه های ترکیه در کشورهای آفریقا اگرچه اقدامی تعجب برانگیز است اما موجب خواهد شد که آذربایجان از تجربیات دیپلمات های ترکیه به نفع خود در کشورهای افریقایی بیشر سود جوید.

در کنار این موضوع، باکو امیدوار است که آنکارا از این پس تحرکات خود را در مجامع جهانی به نفع جمهوری آذربایجان و حل مناقشه قره باغ افزایش دهد، به ویژه اینکه در چند ماهه گذشته نگاه و حرکت بین المللی در زمینه مناقشه قره باغ بیشتر به نفع مواضع مورد نظر جمهوری آذربایجان بوده است .

این تحولات در کنار سفر اخیر ‘عبدالله گل’ رییس جمهورترکیه به باکو حکایت از آغاز دور جدیدی از اتفاقات سیاسی، اقتصادی در منطقه بویژه در قفقاز دارد، اتفاقاتی که با توجه به تحولات دیپلماتیک جاری، آنکارا قصد دارد یکی از بازیگران اصلی آن باشد.

‘داوود اوغلو’ وزیر خارجه ترکیه نیز در مصاحبه با شبکه خبری ‘سی ان ان ترک’ گفته بود که ترکیه برای ایفای نقش فعال در منطقه قفقاز جنوبی آمادگی دارد زیرا وضعیت فعلی حاکم بر منطقه را به نفع هیچیک از این کشورها نمی داند.

وی افزود: ترکیه هیچ کس را در منطقه رقیب خود نمی داند و از هر تلاشی که به صلح بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان و ثبات و آرامش در قفقاز جنوبی منجر شود حمایت می کند .

اوغلو با تاکید بر اینکه ترکیه علاقه مند به داشتن روابط عادی با ارمنستان است، افزود: عادی شدن این روابط تنها پس از امضای موافقتنامه صلح بین آذربایجان و ارمنستان ممکن است.

عبدالله گل رییس جمهوری ترکیه هم در سفر ماه گذشته میلادی خود به باکو با اشاره به اینکه کشورش مسئله قره باغ را با دقت پیگیری می کند، تداوم وضعیت موجود در قفقاز جنوبی بویژه بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان را غیرقابل قبول ذکر کرده بود.

وی در این سفر دو روزه دو قرارداد همکاری راهبردی و کمک متقابل با رییس جمهوری آذربایجان به امضا رسانده بود.

با توجه به دور جدید همکاری بین ترکیه و جمهوری آذربایجان در زمینه های مختلف باید دید که ارمنستان چه واکنشی در قبال آن از خود نشان دهد.

گزارش : سیفعلی موسی زاده

منبع: قفقاز