همكاري نظامي ايران و روسيه وابهام در آينده آن
حمايت روسيه از ايالات متحده در زمينه تحريم ايران تاكنون منجر به خسارت مستقيم 1 ميليارد دلاري روسيه شده وسود از دست رفته اين كشور از محل قطع همکاري نظامي ، فني با جمهوري اسلامي ايران ميتواند به 11 ميليارد دلار برسد. در اين ميان، اگر روسيه بسته جديد تحريمهاي ضد ايراني را تأييد كند، خسارت اين كشور بالغ بر 15 ميليارد دلار خواهد شد. "هيلاري كلينتون"، وزير امور خارجه آمريکا در مصاحبه با روزنامه "نيويورك تايمز" اظهار داشت ، آمريكا در ماه سپتامبر مذاكراتی با اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل متحد و آلماندرباره تحريمهاي بينالمللي جديد عليه ايران شروع خواهد كرد. وي گفت: "ما مانند سابق مايليم اختلافات خود را از راه ديپلماتيك حل كنيم ولي ايران بايد ثابت كند كه برنامه هستهاي آن كاملاً صلحآميز است. تا زماني كه اين كار را نكند، ما مصمم به انجام اقدامات جديد هستيم"
.
به گزارش سایت ایراس ، در حاليكه هدف تحريمهاي قبلي، ممانعت از توسعه برنامه تسليحاتي ايران و ورود سرمايه خارجي به بخش نفت و گاز و بانكهاي اين كشور بود، بسته جديد تحريمها بايد به تمام اقتصاد ايران ضربه بزند. بديهي است كه صنعت حمل و نقل ايران و خصوصا بخش هوايي اين كشور بيشتر از همه آسيب خواهد ديد. ناوگان هواپيماهاي ايراني دربرگيرنده هواپيماهاي قديمي اروپايي، آمريكايي و شوروي است. اين هواپيماها بيش از 25 سال است كه مورد بهرهبرداري قرار ميگيرند و بايد از رده خارج شوند. اين روند شروع شده ولي بسيار آهسته پيش ميرود. دربهارسال جاري مقامات ايران به علت وقوع چند سانحه هوايي تصميم گرفتند بهرهبرداري از همه هواپيماهاي تو154 را ممنوع اعلام كنند.
نكته قابل توجه اين است ، در ايران جايگزيني براي اين هواپيماها وجود ندارد. تا چند ماه قبل شركتهاي هواپيمايي ايراني اميدوار بودند كه از طريق خريد گسترده هواپيماهاي مسافربري روسي بتوانند ناوگان خود را نوسازي كنند، ولي مخالفت ايالات متحده مانع از اجراي اين برنامهها شد. در صورت تصويب بسته جديد تحريمها اين برنامهها هيچ وقت اجرا نخواهند شد و خسارت روسيه نيز به 3 ميليارد دلار خواهد رسيد. درنتيجه منع انتقال فناوريهاي بالاي آمريكايي به تهران كه توسط وزارت امور خارجه آمريكا اعلام شد و سياست آمريكايي تحريم ايران در حوزه تكنولوژي، در تابستان سال جاري به صنعت هواپيماسازي روسيه ضربه شديدي وارد شد.
دو ماه قبل قرارداد بين شركت ليزينگ "ايليوشين فاينانس" و شركت "ايران اير تور" درباره صدور 5 فروند هواپيماي تو-204-اس-ام معادل 250 ميليون دلار به ايران اجرا نشد. اين هواپيماها كه در كارخانههاي تابع شركت متحد هواپيماسازي روسيه ساخته ميشوند، به موتورهايي مجهزند كه شركت آمريكايي "پرات اند ويتني" در ساخت آنها دخالت دارد." آلكسي فئودوروف" رئيس شركت متحد به روزنامهنگاران گفت :" اوايل ماه ژوئن از شركت "پرات اند ويتني" نامه رسمي دريافت شد كه صدور تو-204 به ايران با موتور PS-90A2 را كه در آن فناوريهاي آمريكايي به كار رفته است، ممنوع اعلام شود. در حال حاضر امكان فروش همان هواپيما با موتور روسي PS-90A به ايران بررسي ميشود كه فناوري آمريكايي ندارد.
"آلكساندر روبتسوف"، مدير كل شركت "ايليوشين فينانس" اظهار داشت ، ساختار اين دو موتور شبيه به هم است و آنها با همان حرارت كار ميكنند. اين دو موتور ميتوانند جاي همديگر را بگيرند كه در اين صورت ساختار هواپيما نبايد تغيير كند. اما سئوال اين است كه آيا مقامات ايران با تعويض موتور موافقت خواهند كرد يا خير. مقامات جمهوري اسلامي قصد داشتند نه تنها هواپيماهاي آماده شده تو-204 را بخرند بلكه مذاكرات مقدماتي درباره خريد پروانه 3 ميليارد دلاري ساخت حداقل 100 فروند هواپيما در ايران را نيز انجام دادند.
ايران براستفاده از موتور PS-90A2 تأكيد داشت زيرا اين موتور بر خلاف موتورهاي قبلي كاملاً جوابگوي موازين زيست محيطي آينده سازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري است و ميتواند بدون محدوديت در كشورهاي اتحاديه اروپا استفاده شود. اگر اين مسأله به گونهاي حل نشود، برنامه توليدي تو-204 شكست خواهد خورد چرا كه ديگر خريدار واقعيبراي اين هواپيما وجود ندارند. البته ناكامي اين برنامه به دلايل ذيل امري حتمي است. اولاً، آمريكاييها اعمال فشار بر روسيه را افزايش خواهند داد. "روبرت آينهورن"، مشاور ارشد وزير امور خارجه آمريكا در زمينه عدم اشاعه در مجلس سنا اظهار داشت كه ايالات متحده شركتهاي روسي را تحت فشار قرار خواهد داد تا از همكاري با ايران خودداري كرده و در اين كشور به هيچ فعاليتي دست نزنند. ثانياً، اخيرا ايران نيز بيش از پيش از چگونگي روابط با روسيه اظهار نارضايتي كرده است. تهران به خصوص از عدم اجراي وظايف روسيه بر اساس قراردادهاي امضا شده و قبل از همه درباره اس-300 ناراضي است.
لازم به يادآوري است كه اواخر سال 2007 میلادی روسيه با ايران معاملهاي درباره صدور 5 سامانه اس-300 معادل 800 ميليون دلار منعقد كرد. طرف ايراني پيشپرداخت 10 درصدي را هم انجام داده ولي تا كنون حتي يك سامانه دريافت نكرده است. روسيه به بهانههاي مختلف طي دو سال و نيم از اجراي اين توافق خودداري ميكند. حتي مسايل فني به عنوان بهانه رسمي مطرح شدند.به احتمال فراوان موضعگيري شديد ايالات متحده و رژیم صهیونیستی باعث امتناع روسيه از ارسال اس-300 به ايران شده است. قطعاً آمريكا و رژیم صهیونیستی توانستهاند با برخياستدلالها مقامات روسيه را تحت تأثير قرار دهند چراكه در ژوئن سال جاري، قطعنامه 1929 میلادی كه فروش همه انواع جنگافزار به ايران را ممنوع كرد، با حمايت روسيه صادر شد.
" نسترنكو" سخنگوي رسمي وزارت امور خارجه روسيه اعلام كرد ، اين قطعنامه شامل حال سلاحهاي دفاعي مانند اس-300 نيست ولي اواخر ماه جولاي" سرگئي ريابكوف" معاون وزير امور خارجه روسيه اظهار داشت ، اين قطعنامه مانع از صدور اس-300 به ايران ميشود و اين بدان معناست كه قرارداد با ايران ناگزير فسخ خواهد شد. روسيه مجبور خواهد شد نه تنها پيشپرداخت را به ايران باز گرداند بلكه جريمه 10 درصدي بپردازد. طبق برآوردهاي مركز تحليل تجارت جهاني تسليحات، روسيه در نتيجه امتناع از همکاري نظامي ، فني با ايران ظرف 15 سال آينده 11 الي 13 ميليارد دلار ضرر خواهد كرد. اين مطلب توسط "ايگور كوروتچنكو" مدير اين مركز اعلام شد.
به گفته وي ايران ميتوانست نصف بودجه تسليحاتي 25 ميلياردي خود تا سال 2025 میلادی را به روسيه اختصاص دهد ولي بعد از تحريمهاي جديد ، صنايع دفاعي روسيه چيزي دريافت نخواهد كرد. ايران تصميم گرفته است سامانههاي شبيه به اس-300 و ساير جنگافزارهايي را كه قصد داشت از روسيه بخرد، در داخل كشور طراحي نمايد. ايران در سياست توليد وسايل پيچيده غيرنظامي قبل از همه به چين اميد دارد. اين علامت روشني براي روسيه است. اگرروسيه ضمن بررسي تحريمهاي جديد، دوباره به ساز آمريكاييها برقصد، بايد براي هميشه از امضاي قراردادها با جمهوري اسلامي ايران درباره ساخت هواپيماهاي مسافربري صرفنظر كند./ ر
منبع: ایران شرقی