روابط دو جانبه ایران و مالزی طی بیش از نیم قرن پی ریزی شده اما این روابط پیوسته با فراز و فرود همراه شده ولی به خاطر جایگاه ویژه دو کشور در دو سوی جنوب غرب و جنوب شرق آسیا گسترش روابط همواره یک ضرورت باقی مانده است.

روابط دو جانبه ایران و مالزی طی بیش از نیم قرن پی ریزی شده اما این روابط پیوسته با فراز و فرود همراه شده ولی به خاطر جایگاه ویژه دو کشور در دو سوی جنوب غرب و جنوب شرق آسیا گسترش روابط همواره یک ضرورت باقی مانده است.

** نگاهی به تاریخچه روابط

روابط سیاسی ایران و مالزی در سال 1345 با تاسیس سفارت مالزی در تهران برقرار شد و با وقفه ای کوتاه پس از انقلاب اسلامی در سال 1361 با گشایش سفارت ایران در کوالالامپور پایتخت مالزی روابط دو کشور وارد مرحله جدیدی شد و روابط دو کشور را با آمد و شدهای مقامات سیاسی مختلف پی ریزی شد.

آمد و شدهای مقام های عالی و ارشد دو کشور از جمله رؤسای جمهورهای وقت ، اکبر هاشمی رفسنجانی در سال 1373 ، سه نوبت سفر محمد خاتمی در چارچوب روابط دو جانبه ، شرکت در اجلاس سران عدم تعهد، و سازمان کنفرانس اسلامی در سال 1381 و سه نوبت هم سفر محمود احمدی نژاد به ترتیب در اسفند ماه 1384 در قالب سفر دو جانبه ، مرداد ماه 1385 برای شرکت در اجلاس فوق العاده سران کشورهای اسلامی و تیر ماه 1387 به منظور شرکت در اجلاس سران دی هشت از آن جمله است.

علاوه بر این سفرها ، حسن روحانی رئیس جمهوری ایران نیز در مهر ماه سال 1395 سفری رسمی به مالزی داشت که در راستای گسترش و تقویت روابط دو جانبه برنامه ریزی شده بود.

روحانی و ماهاتیر محمد نخست وزیر جدید مالزی نیز در مهر ماه امسال در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با یکدیگر دیدار و گفت وگو کردند.

مقام های ارشد مالزیایی نیز در تاریخ روابط دو کشور سفرهای مختلفی به ایران داشته اند.

تاکنون برخی نخست وزیران این کشور ازجمله ماهاتیر محمد دو نوبت در سال های 1372 و 1376، عبدالله احمد بداوی برای شرکت دراجلاس سران D-8 در سال 1382 و همچنین در سال های 1384 و 1387 درچارچوب روابط دوجانبه به ایران سفر کرده اند.

علاوه بر این ماهاتیر محمد و محی الدین یاسین معاون نخست وزیر مالزی در مراسم سوگند دوره نخست ریاست جمهوری حسن روحانی در تهران حضور یافتند و با رئیس جمهوری هم دیدار جداگانه ای داشتند.

دیگر رفت و آمدها میان مقام های سیاسی و اقتصادی نیز همواره میان دو کشور وجود داشته است.

 ** روابط تجاری تهران - کوالالامپور

دو کشور در حوزه اقتصادی تاکنون شاهد برپایی هفت دور کمیسیون مشترک بوده اند و علاوه بر کمیسیون مشترک اقتصادی بین دو کشور کمیته مشترک تجاری نیز تشکیل شده است که اولین اجلاس آن در سال 1385 در کوالالامپور برگزار شد.

بر اساس اطلاعات سازمان توسعه تجارت ایران، روابط تجاری دو کشور نیز در 10 ماهه سال 1397 به شرح ذیل بوده است:

- صادرات ایران به مالزی در10 ماهه اول سال جاری 220 میلیون دلار با 542 هزار تن کالا برآورد شده است که این رقم نسبت به سال ماقبل (96) از نظر تناژ، 6 هزار تن افزایش نشان می دهد.

-واردات ایران از مالزی نیز در این دوره 358 میلیون دلار با وزن 339 هزار تن محسوب شده که این رقم نسبت به سال 96 شاهد 6 هزارتن کاهش بوده است.

طبق این آمار حجم روابط تجاری دو کشور در 10 ماهه امسال در مجموع 578 میلیون دلار بوده که اگرچه شاهد ایران شاهد افزایش صادرات بوده اما با تراز منفی 138 میلیون دلاری روبه رو بوده است.

طبق این گزارش ، اقلام مهم صادرات ایران به مالزی عبارتند از قیر نفت، خرما، اوره، سنگ، انگور خشک‌کرده، فورفورال، پسته، روی و روغن.

واردات مهم مالزی به ایران نیز عمدتا شامل روغن پالم، شیره کائوچو، روغن جانشین کره کاکائو، اسید پالمتیک، اجزای روغن پالم، کائوچوی طبیعی، مخلوط یا فرآورده‌های خوراکی از چربی‌ها یا روغن‌های حیوانی و نباتی، قوطی برای نوشابه و نوشیدنی، دستکش معاینه و گلیسرول بوده اند.

برخی مسئولان و کارشناسان اقتصادی با توجه به اینکه اقتصاد مالزی در نیم قرن اخیر 20 برابر بزرگتر شده و یکی از کشورهای کلیدی در ورود به اتحادیه دهگانه جنوب شرق آسیا ' آسه آن ' است ، حجم روابط تجاری میان ایران و مالزی را بسیار نازل می دانند.

غلامحسین شافعی رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران پیشتر در همایش اقتصادی ایران و مالزی حجم روابط اقتصادی ایران و مالزی را قابل قبول ندانسته و خواستار افزایش آن شده بود.

کارشناسان اقتصادی نیز بر لزوم افزایش همکاری‌های منطقه‌ای و دسترسی به بازارهای جنوب شرق آسیا از جمله مالزی که شاهد حضور ایرانیان نیز دراین کشور است، تاکید داشته اند.

این کشور به ویژه با رشد اقتصادی که بانک جهانی آن را برای سال 2018 ، قریب به 4.7 درصد اعلام کرده یکی از پرسرعت ترین رشدهای اقتصادی را درآسیا به خود اختصاص داده که این موضوع براستفاده از ظرفیت های اقتصادی این کشور در روابط دو جانبه تاکید دارد.

رفع موانع بانکی در روابط اقتصادی دو کشور در شرایط کنونی مهمترین عامل برای توسعه روابط تجاری میان تهران- کوالالامپور است.

راجا انوشیروان زین العابدین سفیر سابق مالزی درایران پیشتر ابراز امیدواری کرده بود روابط تجاری میان دو کشور ازرقم میلیارد دلار عبور کند.

رستم یحیی سفیر کنونی مالزی در ایران نیز پیشتر ابراز امیدواری کرده است که سطح روابط تجاری دو کشور افزایش یابد.

کارشناسان اقتصادی نیز ابراز امیدواری کرده اند که روابط تجاری دو کشور که درسال جاری بی تاثیر از بازگشت تحریم های آمریکا علیه ایران نبوده، با کنار زدن موانع به افق و چشم اندازهای پرقدرت خود بازگردد.

این کارشناسان با توجه بر ضرورت تقویت نگاه به شرق در سیاست خارجی کشور و اینکه مالزی کشوری با جایگاه مهم آسیایی و اسلامی و بهره مندی از تنوع در حوزه اقتصادی و تکنولوژی در جنوب شرق قاره کهن است برتقویت سطح روابط با مردم و دولت مالزی در راستای منافع ملی تاکید دارند.

علاوه بر بخش های اقتصادی ، بخش های گردشگری ، دانش و فناوری و علمی و فرهنگی مهمترین زمینه های گسترش همکاری ها و روابط دوجانبه هستند که ناظران روابط دو کشور امیدوارند با بازگشت ماهاتیر محمد به عرصه سیاسی مالزی در اردیبهشت ماه سال جاری و اولویت های اقتصادی دولت وی، روابط دو کشور شاهد رشد و تحرک بیشتری نسبت به گذشته باشد.

 منبع: ایرنا، کوالالامپور، 6 فروردین 1398