سرمایهگذاری در ایران پس از سخنرانی ترامپ
اگر آنطور که پیشبینی شده ترامپ نتواند دیگر کشورها را به همراهی با آمریکا متقاعد کند، واشنگتن در انزوا قرار خواهد گرفت و توانایی بسیار کمتری در اجرای دیگر برنامههای خود خواهد داشت. نکته مهم دیگر این است که اقدامات غیرعاقلانه ترامپ در ماههای اخیر از جمله خارج کردن آمریکا از پیمان آب و هوایی پاریس، از تاثیرگذاری آمریکا در سطح بینالمللی و وجهه این کشور کاسته است.البته در مدتی که تا اعلام تصمیم کنگره باقی است شرکتهای خارجی مشتاق به فعالیت در ایران با ابهامهای متعدد مواجه خواهند بود و باید با احتیاط بیشتر رفتار کنند. در هفتههای آینده به تدریج مشخص خواهد شد آیا ترامپ میتواند زمینه را برای تصویب برنامهای سختگیرانهتر علیه ایران در کنگره فراهم کند یا نه. البته حتی در این حوزه نیز اطمینانی به موفقیت او وجود ندارد. در مطالب حاضر، دیدگاههایی درباره تاثیر راهبرد جدید ترامپ بر بازارهای مختلف مطرح شده و نیز به راه پرپیچ و خم رئیسجمهوری آمریکا برای پیشبرد این راهبرد اشاره شده است.
انزوای بینالمللی آمریکا
تاثیرات سیاستهای حمایتگرایانه ترامپ و اصلاح برنامه مالیاتی آمریکا یکی از موضوعات مهم در نشست سالانه اخیر صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی بود. ترامپ در دوران تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری خود بر اجرای سه برنامه تاکید کرد و بسیاری از رایدهندگان آمریکایی بر مبنای همین سه وعده به او رای دادند. او وعده داد از مالیات اشخاص و شرکتها بکاهد، هزار میلیارد دلار صرف توسعه زیرساختها کند و قوانین دستوپاگیر را حذف کند. ترامپ تاکنون در اجرای این وعدهها موفقیتی کسب نکرده است البته او در ماههای اخیر تلاش کرده از طریق شعار «اول آمریکا» افکار عمومی این کشور را با خود همراه کند.اما حمایت گرایی با واکنشهای منفی شرکای تجاری آمریکا در اروپا و آسیا مواجه شده و پیشبینی میشود این واکنشها شدت بیشتری پیدا کنند. از سوی دیگر قصد آمریکا برای خروج از پیمانهای تجاری و اعمال تعرفههای تنبیهی علیه کالاهای وارداتی اروپایی و چینی زمینه را برای اقدامات تلافیجویانه آنها فراهم میکند.نکته مهم این است که اکنون چین که دومین اقتصاد بزرگ جهان است قصد دارد جایگاه آمریکا را بهعنوان حامی اقتصاد آزاد و همکاریهای بینالمللی بگیرد. برخلاف آمریکا که آماده است از هر پیمان بینالمللی خارج شود، چین همواره بر پایبندی خود به نهادهایی نظیر بانک توسعه سرمایهگذاری آسیا تاکید کرده است.
چین و تا اندازهای برخی کشورهای اروپایی احساس میکنند حرکت آمریکا در مسیر حمایتگرایی و اقدامات یکجانبه، فرصتی مناسب برای قدرتنمایی آنها در صحنه بینالمللی است. ترامپ در تازهترین اقدام یکجانبه خود روز جمعه اعلام کرد ایران به پیمان هستهای سال ۲۰۱۵ پایبند نبوده است و از کنگره آمریکا خواست سختگیری بیشتری علیه این کشور اعمال کند. همچنین از هم پیمانان خود درخواست کرد با راهبرد جدید آمریکا در قبال ایران همراهی کنند. اما از قبل مشخص بود که کشورهای اروپایی، چین و روسیه تمایلی به این کار ندارند. نگاه به داخل در حوزه اقتصادی و تصمیمگیریهای یکجانبه در حوزههای سیاسی به نفع آمریکا نخواهد بود. این باور وجود دارد که تصمیمهای تجاری ماههای اخیر ترامپ که به زیان اروپا، چین و روسیه بوده بر تمایل آنها به همراهی نکردن با آمریکا در موضوع پیمان هستهای ایران موثر خواهد بود.به نظر میرسد راهی که آمریکای تحت ریاست جمهوریدونالد ترامپ در پیش گرفته به نفع رقبای سیاسی و اقتصادی این کشور خواهد بود و در نهایت زیانهای بزرگی بر آمریکا تحمیل خواهد کرد. اخیرا شاهد افزایش فعالیتهای چین در نهادهای بینالمللی بودهایم و برعکس گذشته، توجهات به سخنان رئیسجمهوری این کشور است نه آمریکا.
آسیبپذیری بخش تامین مالی
ترامپ روز جمعه پایبندی ایران به پیمان هستهای را تایید نکرد و این پیمان را برای آمریکا سودمند ندانست. حال شرکتهای بزرگ و کوچک از جمله بوئینگ، ایرباس و جنرال الکتریک، باید برای مدتی نامعلوم همچنان منتظر باشند تا موضع کنگره در قبال این پیمان مشخص شود.رابرت آینهورن از موسسه بروکینگز در واشنگتن میگوید: «ابهامها افزایش یافته و ایرانیها از این وضعیت خشنود نیستند. ترامپ از کنگره و دیگر کشورها خواسته است در پیمان هستهای تغییراتی ایجاد کنند و محدودیتهای جدید برای دولتایران در نظر بگیرند.» کاخ سفید روز جمعه در بیانیهای ادعا کرد اقدامات ایران در منطقه خاورمیانه سبب شده تاثیرات مثبتی که پیمان هستهای بر صلح منطقه داشته از میان برود. این احتمال وجود دارد که تردیدهای جدید درباره سرنوشت پیمان هستهای سبب شود قراردادهای شرکتهای خارجی برای حضور در بخشهای مختلف اقتصاد ایران از بخشنفت گرفته تا حمل و نقل به تعویق افتد.از سوی دیگر موضعگیری ترامپ میتواند حمایت از پیمان هستهای در داخل ایران را تضعیف کند. از پیش بسیاری از مقامات ایران از اینکه فواید پیمان هستهای را مشاهده نمیکنند ابراز نارضایتی کردهاند. ماه گذشته میلادی، وزیر امور خارجه ایران در حاشیه نشست عمومی سازمان ملل در نیویورک ترامپ را به نقض پیمان هستهای متهم کرد.
شرکت بوئینگ که بزرگترین سازنده هواپیما در جهان است سعی کرده نخستین سفارشهای خود را از خطوط هواپیمای ایران بگیرد. این شرکت از اواخر دهه ۱۹۷۰ تاکنون فعالیتی در ایران نداشته است. شرکت بوئینگ قصد دارد سال آینده نخستین هواپیماهای سفارش داده شده را تحویل ایران دهد. اقدام ترامپ در تایید نکردن پایبندی ایران به پیمان هستهای، تاثیر فوری بر این سفارشها ندارد. مجوزهای وزارت دارایی آمریکا برای صادرات هواپیماها به قوت خود باقی است البته تا وقتی که دولت این کشور مجوزها را لغو کند یا تحریمها بار دیگر از سوی کنگره اعمال شود.شرکت بوئینگ در بیانیهای آورده است: «ما همچنان از دستورات دولت در تمام قراردادهایمان با خطوط هواپیمایی تایید شده ایران پیروی میکنیم و در تماس نزدیک با مقامات دولت باقی خواهیم ماند.»
شرکت اروپایی ایرباس از پیش تحویل هواپیماهای مسافربری به ایران را طبق قراردادی به ارزش ۱۹ میلیارد دلار آغاز کرده است. در ماههای اخیر برخی زیرمجموعههای شرکتهای آمریکایی موفق شدهاند سفارشهایی برای انجام بخشی از عملیات در بخش نفت وانرژی ایران بگیرند. همواره این نگرانی در بین شرکتهای خارجی مشتاق فعالیت در ایران وجود داشته که تحریمها بار دیگر اعمال شود. آنها خواهان شفافیت و امنیت حقوقی برای خود هستند.کارشناسان معتقدند بخش تامین مالی بیشترین لطمه را از ابهامها متحمل خواهد شد. باآنکه شرکتهای نفتی و هواپیمایی فعالیتهای خود را در ایران آغاز کردهاند، بانکهای بزرگ تمایل کمتری به همکاری با سیستم مالی و بانکی ایران داشتهاند و عامل این وضعیت، پیچیدگی فعالیتها و فقدان قطعیت بوده است.
کاترین باوئر، مقام پیشین وزارت دارایی آمریکا در دولت اوباما میگوید: «ایران تلاشهایی برای آغاز همکاری با بانکهای بزرگ بینالمللی داشته است. تعدادی از بانکهای کوچک اروپایی تامین مالی فعالیتهای تجاری با ایران را پذیرفتهاند، اما آنچه ایران به آن نیاز دارد سرمایهگذاری است.»یک سال و نیم قبل جان کری وزیر خارجه پیشین آمریکا تلاش کرد بانکها را متقاعد کند که همکاری با ایران مشکلی برای آنها ایجاد نخواهد کرد، اما اکنون وضعیت متفاوت است. برخی شرکتهای حقوقی به مشتریان خود توصیه میکنند از همکاریهای بلندمدت با ایران پرهیز کنند. البته شرایط منفی احتمالی که در اینجا بیان شد در صورتی تحقق خواهد یافت که کنگره تحریمهایی علیه ایران اعمال کند و اروپاییها، روسیه و چین با آمریکا همراه شوند.
درباره تحقق این دو شرط تردیدهای جدی وجود دارد. در روزهای اخیر مقامات اروپایی بر پایبندی به پیمان هستهای تاکید کردهاند و همراه کردن آنها برای دولت ترامپ کار آسانی نخواهد بود. در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که در ماههای اخیر کارشناسانوزارت خارجه آمریکا تلاش زیادی برای تدوین برنامه این کشور در حوزه تغییر پیمان هستهای انجام دادهاند، اما نتوانستهاند، دولتهای اروپایی، روسیه و چین را با خود همراه کنند. در واقع موضعگیریهای دولت ترامپ در حوزههای مختلف سبب ناخشنودی اروپاییها و این دو کشور شده و حال احتمال همراهی آنها با خواست دولت ترامپ بسیار اندک است.برخی معتقدند موضعگیری ترامپ در روز جمعه با این هدف بوده که نشان داده شود او به وعدههای دوران تبلیغات انتخاباتیاش عمل کرده است.
مسیر پر ریسک کنگره
برنامهای که ترامپ روز جمعه مطرح کرد حاصل چند ماه کار مشترک وزارت خارجه آمریکا، شورای امنیت ملی این کشور و مشاوران مختلف بود و برای اجرا شدن آن لازم است اجزای مختلف با نظم درست کنار هم چیده شود. اگر این شروط تحقق نیابد و ترامپ به تهدید خود مبنی بر خروج از پیمان هستهای عمل کند آمریکا با ریسک منزوی شدن از سوی همپیمانان خود مواجه میشود و در موضع ضعف قرار خواهد گرفت.مایکل سینگ، مسوول ارشد بخش خاورمیانه در شورای امنیت ملی آمریکا در دوران ریاست جمهوری جورج بوش میگوید: «دشوارترین بخش ماجرا، همراه کردن همپیمانان آمریکا با این برنامه است زیرا آنها تمایلی به این کار ندارند و متقاعد کردن آنها به قبول برنامه ترامپ، بسیار دشوار است.»
نخستین مرحله دشوار برای ترامپ، کنگره است. ترامپ با ادعای اینکه ایران به پیمان هستهای سال ۲۰۱۵ عمل نکرده از کنگره خواسته است تحریمهای شدید علیه این کشور اعمال کند. این تحریمها در صورتی که ایران محدودیتهای جدید را در حوزه موشکهای بالستیک و... نپذیرد بهطور خودکار اعمال خواهند شد. ترامپ تصور میکند اگر کنگره این قانون را تصویب کند میتواند آن را به اروپاییها ارائه کرده و از آنها بخواهد بر ایران فشار آورند تا این کشور محدودیتهای جدیدی را بپذیرد اما روز جمعه نخستوزیر انگلستان، رئیسجمهور فرانسه و صدراعظم آلمان در بیانیهای مشترک بر پایبندی خود به پیمان هستهای تاکید کردند.از دید آنها این پیمان گامی بزرگ برای تضمین صلحآمیز باقی ماندن برنامه هستهای ایران است.
دولت آمریکا تصور میکند اگر فرانسه، انگلستان و آلمان در یک طرف میز مذاکره قرار گیرند ایران به اندازه کافی احساس انزوا خواهد کرد که قبول کند امتیازهای جدید بدهد اما این تصورات با واقعیتها سازگار نیست.از یکسو احتمال آنکه کنگره نتواند قانونی علیه ایران تصویب کند زیاد است. همچنین در سطح بینالمللی احتمال آنکه همپیمانان اروپایی آمریکا همگام با روسیه و چین، به اجرای پیمان هستهای ادامه دهند زیاد است.وندی شرمن از اعضای تیم مذاکرهکننده آمریکا در مذاکرات هستهای سال ۲۰۱۵ میگوید: «راهی که دولت آمریکا در پیش گرفته بسیار خطرناک است. موضعگیری ترامپ سبب خشم همپیمانان آمریکا میشود. ترامپ تصور میکند اروپاییها با آمریکا همراه خواهند شد اما در این باره قطعیتی وجود ندارد.»
در واقع هدف نهایی ترامپ این است که ایران محدودیتهای جدید را بپذیرد اما راهی که او برای رسیدن به این هدف انتخاب کرده بسیار پرریسک است. در صورتی که هر یک از پیشبینیهای دولت ترامپ تحقق نیابد او به هدف خود از راهبرد جدید علیه ایران دست پیدا نخواهد کرد و نکته مهم این است که ماجرا به اینجا ختم نمیشود: همراه نشدن کنگره با دولت در زمینه تصویب قانون مورد نظر او، شکستی جدید برای ترامپ در داخل آمریکا خواهد بود و بر اختلافهایی که در ماههای اخیر بین آمریکا و اروپا پدید آمده خواهد افزود.
همچنین دیدگاه جهان نسبت به تواناییهای دولت آمریکا منفی خواهد شد و در نهایت بر نفوذ روسیه و چین افزوده میشود. حتی رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا در جمع خبرنگاران گفته است: «ممکن است موفق نشویم و نتوانیم تمام شرایط را برای رسیدن به هدف فراهم کنیم و اگر چنین شود آمریکا از پیمان هستهای خارج خواهد شد. نمیخواهم به شما بگویم که احتمال پیروزی ما بالاست.»موضعگیری ترامپ در قبال پیمان هستهای ایران سبب خواهد شد اعتماد بینالمللی به آمریکا در جهان بهعنوان یک شریک کاهش پیدا کند. کنگره برای تصمیمگیری درباره اعمال مجدد تحریم علیه ایران ۶۰ روز فرصت دارد اما تصمیم نهایی هرچه باشد از هم اکنون دیدگاه جهانیان نسبت به آمریکای تحت ریاست جمهوری ترامپ تغییر کرده است.
پیمان هستهای سال ۲۰۱۵ از سوی ایران، آمریکا، فرانسه، آلمان، انگلستان، چین و روسیه امضا شد و چهار کشور امضاکننده پیمان، یک ماه پیش اعلام کردند اقدام یکجانبه آمریکا اشتباه و به زیان منافع اروپا و آمریکا خواهد بود. استفان والت، استاد روابط بینالملل در دانشگاه هاروارد میگوید: «تلاشهای ترامپ برای از میان بردن توافق هستهای تازهترین اقدام از مجموعه اشتباهاتی است که سبب شده همپیمانهای قدیمی آمریکا توجه کمتری به واشنگتن نشان دهند و راهی مستقل را پیش گیرند. رفتارهای غیرعاقلانه ترامپ در داخل و خارج آمریکا از اعتماد جهان به این کشور کاسته و سبب شده همپیمانان این کشور چارهای جز رفتار مستقل نداشته باشند.»
در واقع هر گونه تلاش برای تغییر چارچوب پیمان هستهای، چه رسد به ترک آن از سوی آمریکا، اختلافنظرهای عمیق بین این کشور و امضاکنندگان آن پدید خواهد آورد. در کنگره دیدگاهها درباره پیمان هستهای یکپارچه نیست. عدهای از جمهوریخواهان که سال ۲۰۱۵ با آن مخالف بودند اکنون نگران از دست رفتن اعتبار آمریکا در صورت خروج این کشور از پیمان یاد شده هستند. همچنین عدهای از اعضای کنگره که قبلا مخالف بودند اکنون موافق این پیمان هستند.
نکته دیگر این است که اگر موضعگیری روز جمعه ترامپ در کنار خروج آمریکا از پیمان آب و هوایی پاریس و قصد ترامپ برای خروج از پیمانهای تجاری آمریکا با دیگر کشورها قرار گیرد متوجه میشویم که چرا تصمیم ترامپ درباره پیمان هستهای ایران بخشی از الگوی تضعیف اعتماد به آمریکا در سطح جهان و ناتوانی واشنگتن در عمل به وعدههای بینالمللی خود تلقی میشود. آمریکای غیرقابل اعتماد، توانایی کمتری برای حل تنشها دارد. اقداماتی که ترامپ در ماههای اخیر انجام داده بیسابقه بوده است و سبب انزوای آمریکا خواهد شد.
تاثیر ناچیز بر بازار نفت
رئیسجمهوری آمریکا روز جمعه در سخنان خود انتقادهای گوناگونی علیه پیمان هستهای ایران مطرح کرد اما همانطور که بسیاری از کارشناسان پیشبینی کرده بودند او اعلام نکرد آمریکا از این پیمان خارج میشود. ترامپ در بخشی از سخنان خود به اعمال تحریم علیه سپاه پاسداران انقلاباسلامی اشاره کرد.حال سوال فعالان بازار نفت این است که سخنان ترامپ در بازار جهانی نفت چه اثری خواهد داشت؟ برای درک این تاثیر، باید وضعیت صنعت نفت ایران و شرایط بازار نفت جهان مورد توجه قرار گیرند.
در دو سال اخیر که پیمان هستهای ایران اجرا شده است این کشور در جذب سرمایهگذاری خارجی برای توسعه صنعت نفت خود با مشکلاتی مواجه بوده و اکنون که ترامپ از تایید پایبندی ایران به پیمان هستهای اجتناب کرده است، شرایط برای جذب سرمایهگذاری خارجی دشوارتر خواهد بود. البته موضعگیری ترامپ به شکل فوری سبب کاهش صادرات ۳/ ۲ میلیون بشکهای نفت ایران نخواهد شد.ترامپ تصمیمگیری درباره اقدام علیه ایران را به کنگره سپرده است و اعلام کرده با کنگره بر سر تدوین شرایط جدید همکاری خواهد کرد و اگر ایران این شرایط را نپذیرد، آمریکا از پیمان هستهای خارج خواهد شد. این روند مدتی طول خواهد کشید اما تاثیر اصلی موضعگیری ترامپ این است که شرکتهای نفتی بینالمللی مانند توتال برای سرمایهگذاری و فعالیت در ایران باید محتاطانهتر عمل کنند و ریسک بالاتری بپذیرند.
شرکت توتال سه ماه پیش، نخستین شرکت نفتی غربی از سال ۲۰۱۵ بود که قرارداد تولید نفت در ایران امضا کرد. برخی کارشناسان معتقدند تداوم فعالیت این شرکت در ایران که به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری برای توسعه صنعت نفت و گاز خود نیاز دارد، با موانعی مواجه خواهد بود.به باور کارشناسان، از پیش انتظار میرود ترامپ چنین موضعی در قبال پیمان هستهای ایران اتخاذ کند و نتیجه سپردن کار به کنگره از سوی ترامپ، به وجود آمدن ابهامهای بیشتر برای شرکتهایی است که قصد دارند در ایران سرمایهگذاری بلندمدت داشته باشند. واقعیت این است که ترامپ با سخنان روز جمعه خود پیمان هستهای ایران را تضعیف کرد اما فعلا تغییری در این پیمان ایجاد نشده است.
تاثیر سخنرانی ترامپ بر بازار نفت، تا حد بسیار زیادی به واکنش شرکتهای نفتی بزرگ به این سخنان وابسته است. ایران همواره اعلام کرده به پیمان هستهای پایبند بوده و آژانس بینالمللی انرژی نیز بارها این پایبندی را تایید کرده است اما ترامپ در سخنان خود ادعاهای قبلی را تکرار کرد و گفت اکنون زمان آن فرا رسیده که تمامی جهان مانند آمریکا از ایران بخواهند در رفتار خود تغییر ایجاد کند. به باور کارشناسان سخنان ترامپ تاثیر فوری بر فروش نفت ایران نخواهد داشت در نتیجه نباید انتظار داشت قیمت نفت افزایش پیدا کند.
روز جمعه پس از سخنان ترامپ عملا هیچ تغییری در قیمت نفت ایجاد نشد و رشد قیمتها عموما حاصل کاهش ارزش دلار و پیشبینی افزایش مصرف نفت از سوی چین بود. تاثیر اقدامات آمریکا علیه ایران در فروش نفت این کشور به احتمال بسیار زیاد اندک خواهد بود. در دور قبلی تحریمهای نفتی، آمریکا بر تمایل مشتریهای آسیایی نفت ایران به خرید کمتر از این کشور تکیه کرد و اروپاییها بهطور کامل تحریمها را رعایت میکردند. این بار به نظر میرسد نه اروپاییها و نه آسیاییها تمایلی ندارند با درخواستهای آمریکا همراهی کنند و این به معنای منزوی شدن آمریکاست. یکی از تحلیلگران موسسه وود مک کینزی میگوید اروپاییها تمایلی به اعمال مجدد تحریمهای وابسته به نفت مانند سال ۲۰۱۲ ندارند. آمریکا در حدود ۴۰ سال اخیر نفتی از ایران نخریده اما تلاش خواهد کرد خریداران نفت ایران را برای اعمال تحریم تحت فشار قرار دهد به ویژه آن دسته را که در آمریکا داراییهایی دارند.
میزان صادرات نفت ایران به اروپا و آسیا در حدود دو سال اخیر یعنی از زمان پیمان هستهای، تقریبا دو برابر شده و به ۴/ ۲ میلیون بشکه و ۲/ ۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. صادرات نفت ایران به چین که بزرگترین خریدار نفت این کشور است در ماه اوت به بالاترین میزان از ژوئن سال گذشته میلادی رسید.اما تاثیر اقدامات احتمالی آمریکا بر شرکتهای نفتی سرمایهگذار در بخش انرژی ایران چه خواهد بود؟ تصمیم ترامپ ریسک سیاسی سرمایهگذاری در ایران را بالا میبرد و این احتمال وجود دارد که میزان سرمایهگذاریهای شرکتهای خارجی در بخش انرژی این کشور کاهش یابد. از آنجا که بسیاری از شرکتهای نفتی در آمریکا نیز فعال هستند و از دلار برای پرداخت بهای تجهیزات خود استفاده میکنند آمریکا ابزار لازم برای مجازات این شرکتها را در اختیار دارد.
در حال حاضر نیز سرمایهگذاری و تامین مالی در ایران آسان نیست اما اقدام آمریکا میتواند آن را دشوارتر کند. شرکتهای بینالمللی درباره امضای قراردادهای جدید با ایران نگران بودهاند زیرا تحریمها در حوزه مبادلات مالی با این کشور باقی است. شرکت توتال توافق کرده سهم ایران در میدان پارس جنوبی را که بزرگترین میدان گازی جهان است توسعه دهد. این نخستین قرارداد ایران با یک شرکت نفتی بزرگ خارجی از زمان لغو تحریمهاست.
شرکت توتال تخمین زده که شروع پروژه به سرمایه اولیه یک میلیارد دلاری نیاز دارد. در حال حاضر توتال تنها شرکت خارجی سرمایهگذار و دارای منافع در ایران است. این شرکت میتواند به جای استقراض از بانکها، از منابع مالی خود استفاده کند تا از ریسکها بکاهد. مقامات شرکت توتال از ابراز نظر فوری اجتناب کردند و گفتند: «ما به قوانین بینالمللی احترام میگذاریم و اگر قواعد عوض شود ما باید خود را سازگار کنیم.»از زمان لغو تحریمهای ایران، بیش از ۳۰ شرکت از جمله شرکتهای رویال داچ شل، انی ایتالیا و روسنفت روسیه، شرایط لازم برای فعالیت در بخش نفت و گاز ایران را کسب کردهاند. برای شرکتهای آمریکایی فعالیت در ایران ممنوع است مگر از طریق زیرمجموعههای خود.
سوال دیگری که مطرح است این است که آیا تغییری در میزان تولید نفت و گاز ایران ایجاد خواهد شد؟ ذخایر گاز ایران بالاترین میزان در جهان و چهار برابر ذخایر گاز آمریکاست. ایران از زمان لغو تحریمها میزان تولید نفت خود را با ۳۰ درصد افزایش به ۸/ ۳ میلیون بشکه در روز رسانده است و قصد دارد در ۵ سال آینده ظرفیت تولید خود را به ۷/ ۴ میلیون بشکه برساند. موضعگیری ترامپ میتواند از اشتیاق شرکتهای اروپایی و آسیایی برای سرمایهگذاری در بخش بالادستی صنعت نفت ایران بکاهد. همچنین ممکن است پالایشگاههای خارجی نفت کمتری از ایران بخرند.
http://donya-e-eqtesad.com/