فاز 11 آخرین طرح توسعه میدان گازی مشترک پارس جنوبی است که در بخش‎های مرزی مخزن قرار دارد. به گفته کارشناسان، این فاز یکی از پیچیده‌ترین پروژه‎های توسعه این میدان مشترک گازی است که باید با تازه‌ترین فناوری‌های روزآمد دنیا به بهره‌برداری برسد؛ در غیر این صورت شاهد افت فشار و در نتیجه بی‌استفاده ماندن سکوهای آن در کوتاه مدت خواهیم بود.

براساس مطالعات انجام شده، دلیل استفاده از تازه‌ترین فناوری‌ها در این فاز این است که پس از گذشت حدود سه سال از تولید فاز 11 پارس جنوبی، مخزن به مرور با افت فشار روبه‌رو می‌شود؛ بنابراین از هم اکنون باید ساخت تاسیسات مورد نیاز برای تقویت فشار گاز مدنظر قرار گیرد و این تفاوت اصلی فاز 11 پارس جنوبی با دیگر طرح‌های توسعه در پارس جنوبی است.

در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی قرار است در مجموع از 2 بلوک A و B روزانه 2 میلیارد فوت مکعب گاز (معادل 56 میلیون مترمکعب) برداشت شود که این گاز تولیدی برای پالایش به پالایشگاه فازهای 6، 7 و 8 و پالایشگاه فاز 12  منتقل خواهد شد.

تاسیسات طرح توسعه فاز 11 در سه بخش کلی شامل تاسیسات درون چاهی و سرچاهی، تاسیسات فرآیندی برای جداسازی آب همراه با گاز و تاسیسات انتقال گاز برای ارسال گاز به خشکی خواهد بود. فاز 11 پارس جنوبی  پس از گذشت حدود سه سال از برداشت گاز، به تاسیسات تقویت فشار نیاز دارد؛ در غیر این‌صورت سکو با افت فشار روبه‌رو می‌شود.

اگر توسعه فاز 11 در همان سال 2006 و زمانی که توتال سکوی سرچاهی این فاز را طراحی کرده بود، نصب می‌شد، نیازی به نصب کمپرسور و سکوی تقویت فشار گاز حداقل در آن بازه زمانی نبود، اما با توجه به گذشت 10 سال، هم اکنون باید افزایش فشار گاز از ابتدای توسعه سکو مدنظر شقرار گیرد. از این رو ساخت تاسیسات تقویت فشار با ظرفیت 2 میلیارد فوت مکعب در روز تا میزان90 بار در دستور کار قرار گرفته است.

در این پروژه هدف این است که تاسیسات تقویت فشار در یاردهای ایران ساخته شود، اما از آنجا که این سکوها حدود 20 هزار تن وزن خواهد داشت و در ایران سابقه و تجربه مهندسی تفصیلی، ساخت، حمل و نصب سکو با وزن بیش از پنج هزار تن وجود ندارد، بنابراین باید زیرساخت‎های موجود برای این عملیات پیچیده در کشور ارتقا پیدا کند.

طراحی پیچیده، ضرورت چیدمان درست تجهیزات، رعایت مسائل ایمنی و امور عملیاتی از ویژگی‎های سکوهای تقویت فشار است و برای نصب این سکوها باید از روش شناوری (Float Over)  استفاده شود که فناوری آن هم اکنون در ایران موجود نیست.

پیمانکاران ایرانی اگرچه در زمینه طراحی، ساخت و نصب پلت فرم‌های سرچاهی تجربه زیادی دارند، اما ساخت سکوی تقویت فشار پیچیدگی‌های خاصی دارد و هم اکنون به جز چند شرکت بین‌المللی، شرکت دیگری توانایی ساخت آن را ندارد؛ از این رو ایجاب می‌کند پیمانکار بین‌المللی خبره‌ای در این زمینه با صنعت نفت ایران همکاری کند تا به این ترتیب، فناوری ساخت سکوهای تقویت فشار گاز در دریا با این وزن بالا در سال‌های آینده به کشور منتقل شود.

به همین دلیل بود که وزارت نفت تصمیم گرفت تا طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی را به کنسرسیومی از شرکت‌های داخلی و خارجی واگذار کند و پس از مذاکرات طولانی با شرکت‌های متقاضی توسعه این میدان در قالب مدل جدید قراردادهای نفتی، موافقتنامه اصولی (HOA  ) توسعه فاز 11 پارس جنوبی میان کنسرسیومی متشکل از توتال فرانسه، سی ان پی سی آی چین و پتروپارس از ایران امضا شد.

وزارت نفت انتظار دارد شرکت پتروپارس که هم در حوزه بیع متقابل و هم در حوزه قراردادهای مهندسی، تدارکات و ساخت (EPC)  صاحب تجربه فراوانی است و همچنین از نخستین شرکت‌های تایید صلاحیت شده ایرانی در حوزه اکتشاف و تولید به شمار می‌رود، بتواند با اجرایی شدن این قرارداد، بیشترین نقش را در انتقال فناوری‌های جدید به کشور داشته باشد؛ هدفی که وزارت نفت به دنبال آن و امیدوار است شرکت‌های ایرانی در آینده بتوانند در  آن حوزه ایفای نقش کنند.

بر اساس برنامه‌ریزی صورت گرفته، نخستین برداشت گاز از فاز 11، 40 ماه پس از امضای قرارداد محقق می‌شود، همچنین زمان لازم برای طراحی مفهومی و طراحی پایه مربوط به ساخت سکوهای تقویت فشار 36 ماه و زمان لازم برای ساخت این سکوها در فاز دوم این پروژه  60 ماه در نظر گرفته شده است. در مجموع 4/8  میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای این طرح پیش‌بینی  شده است که از این میزان، 2/6 میلیارد دلار به بخش ساخت، نصب و راه‌اندازی تاسیسات تقویت فشار گاز در فاز دوم اختصاص خواهد یافت که به صورت کامل از سوی کنسرسیوم توتال، شرکت ملی نفت چین (سی‌ان‌پی‌سی‌آی) و شرکت پتروپارس انجام خواهد شد.

به موازات انجام مذاکرات وزارت نفت با توتال در باره نحوه استفاده از تاسیسات تقویت فشار در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی و چگونگی انتقال این فناوری به شرکت‌های داخلی، شرکت نفت و گاز پارس نیز از مدت‎ها پیش، مطالعات خود را درباره نیاز فازهای پارس جنوبی به ساخت تاسیسات تقویت فشار آغاز و اولویت بهره‌مندی فازهای مختلف از تقویت فشار گاز را مشخص کرده است.

از آنجا که استفاده از تاسیسات تقویت فشار گاز برای دیگر فازهای پارس جنوبی در آینده اجتناب ناپذیر است، دقت و حساسیت کافی در طول اجرای فاز 11 پارس جنوبی ضروری است.

وزارت نفت در حالی برنامه‌ریزی درباره استفاده از تاسیسات تقویت فشار در طرح توسعه فاز 11 را در دستور کار خود قرار داده است که قطر به‎عنوان همسایه ایران در میدان مشترک پارس جنوبی تاکنون فعالیتی در حوزه ساخت تاسیسات تقویت فشار نداشته است.

منبع: نشریه مشعل، 17 تیر 1396

از ایرنا مقاله