تبریز جهان شهر ایران

 حدود 9 ماه از توافق هسته ای میان ایران و قدرت های جهانی می گذرد و تا کنون ایران میزبان هیات ها و شخصیت های برجسته و تاثیرگذاری بوده است. یکی از این هیات های وارد شده به ایران، هیاتی سیاسی و اقتصادی از آلمان به ریاست «زیگمار گابریل» معاون صدراعظم و وزیر اقتصاد این کشور است. این سفر که دوشنبه دوازدهم مهرماه انجام گرفت، انتظار می رود به گشایش و گسترش روابط تهران و برلین در آینده ای نه چندان دور منتهی شود.

 ***تکاپوی آلمانی ها برای بهره گیری از رفع تحریم ها

این نخستین باری نیست که گابریل به ایران سفر کرده است بلکه طی ماه های گذشته ایران چندین بار میزبان هیات هایی از آلمان بوده است. سفر اول رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان به ایران در واپسین روزهای تیرماه پارسال، درست زمانی صورت گرفت که تنها چند روز از توافق هسته ای گذشته بود. در آن سفر سه روزه، هیاتی یکصدنفره گابریل را همراهی می کردند.

سفر نخست مشاور صدراعظم آلمان آن هم در صدر هیاتی به این مهمی حاکی از آن بود که گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری میان ایران و آلمان برای پرچمدار اتحادیه اروپا از اولویتی بالا برخوردار است. در جریان این سفر، مقام های 2 کشور برای از سرگیری روابط قدیمی خود به ویژه در عرصه مناسبات اقتصادی اظهار امیدواری کردند.

تلاش آلمان با هدف بهبود و توسعه روابط همچنان ادامه یافت و قرار شد وزیر اقتصاد و مشاور «آنگلا مرکل» صدراعظم این کشور، اردیبهشت ماه امسال نیز برای پیگیری روند از سرگیری روابط به ایران سفر کند که به علت بیماری وی، آن سفر لغو و به امروز موکول شد.

اگر چه سفر اردیبهشت ماه گابریل به تاخیر افتاد اما همزمان مسوولان 2 کشور پنج تفاهمنامه با هدف تقویت همکاری های اقتصادی امضا کردند. سندهای همکاری میان اتاق بازرگانی ایران و موسسه خدمات مشاوره ‌ای آلمان، آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز دانشگاه تهران و بخش پزشکی شرکت «زیمنس» آلمان و شرکت صنایع گاز ایران با شرکت «لینده» آلمان از آن جمله بودند.

***موانع موجود همزمان با علاقه مندی های مشترک

برخی از موانعی که پیش پای روابط ایران و آلمان وجود دارد را می توان از مصاحبه گابریل با «اشپیگل آنلاین» در آستانه سفرش به ایران دید. گابریل یکی از هدف های خود از سفر به ایران را گفت وگو با مقام های ایرانی برای به رسمیت شناختن حق موجودیت اسراییل اعلام کرد. وی همچنین طرح مسایل حقوق بشری در ارتباط با ایران را از دیگر اولویت های مهم دولتمردان آلمان دانست.

موضوع سوریه و بررسی تحولات منطقه از دیگر مسایل مورد علاقه گابریل در گفت وگو با مقام های ایرانی است. بازتاب سخنان وزیر اقتصاد آلمان با واکنش دستگاه دیپلماسی کشورمان مواجه شد.

«بهرام قاسمی» سخنگوی وزارت امور خارجه در ارتباط با موضوع فلسطین اظهارکرد: جمهوری اسلامی ایران دفاع از حقوق مردم فلسطین را جزو تغییرناپذیر سیاست خارجی خود می داند و از آرمان فلسطین هیچگاه و تحت هیچ شرایطی دست نخواهد کشید. وی همچنین طرح موضوع حقوق بشر را نامربوط خواند و تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران به هیچ کشوری اجازه دخالت در امور داخلی خود را نمی دهد.

رسانه های مختلف و برخی از شخصیت های مطرح کشورمان نیز موضوع های مطرح شده از طرف گابریل را رد کردند.

روزنامه «ایران» یازدهم مهر طی گزارشی با عنوان »ایران هیچ پیش شرطی برای گسترش رابطه با آلمان نمی پذیرد» به این موضوع پرداخت و آورد: شرطی که معاون صدراعظم و وزیر اقتصاد آلمان پیش از سفرش به ایران در گفت‌وگو با «اشپیگل» مطرح کرده است، اواخر بهمن سال گذشته از سوی «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان در نشست خبری مشترک‌اش با نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل مطرح شد.

این روزنامه در ادامه به سخن صدراعظم آلمان اشاره کرد و نوشت: مرکل گفته بود: «تا زمانی که ایران،‌ رژیم صهیونیستی را به رسمیت نشناسد، روابط دوستانه آلمان با ایران برقرار نخواهد شد». هر چند برخلاف این موضع او، آلمان از جمله نخستین کشورهایی بود که بلافاصله پس از اعلام توافق برجام روند گسترش روابط خود با ایران را با سفر مقامات دولتی خود آغاز کرد.

در کنار مسایل مطرح شده، موضوع های دیگری همچون وجود موانع بانکی، آماده نبودن زیرساخت ها برای همکاری و همچنین جایگزین شدن کشورهای دیگر به جای آلمان در اقتصاد ایران طی سال های تحریم از جمله این موانع اند.

روزنامه «تعادل» یازدهم مهرماه به بررسی گزارش اخیر «رنه هارون» رییس اتاق بازرگانی ایران- آلمان پرداخت و نوشت: در بخش دیگری از این گزارش پس از تشریح مسائل اقتصادی میان 2کشور، مشکل اساسی برای شرکت‌های آلمانی تبادلات بانکی عنوان شده و آمده است که تقریبا همه بانک‌های آلمانی همچنان اعتباری برای تامین مالی همکاری اقتصادی با ایران ندارند چرا که همچنان این نگرانی وجود دارد که امریکا تحریم‌هایی را علیه آنها اعمال کند و چنین اقدامی برای بانک‌ها گران تمام می‌شود. 

به باور بسیاری از تحلیلگران این حوزه، با فرجام یابی موفق گفت وگوهای هسته ای بین ایران و 6 قدرت جهانی، آلمان در پی حضور پررنگ در اقتصاد ایران و بازپس گیری بازار از دست رفته خود از دیگر رقیبان برآمده است. این موضوع را می توان در تحلیل رییس اتاق بازرگانی ایران- آلمان مشاهده کرد.

وی چند روز پیش و در آستانه سفر وزیر اقتصاد آلمان به ایران این سفر را مورد بررسی قرار داد و گفت: آلمانی ها باید سهم از دست رفته ‌شان در جریان سال ‌های تحریم را با گسترش همکاری با ایرانی‌ ها به دست آورند و بتوانند رقیب اصلی شان یعنی چین را از صحنه خارج کنند.

هارون با بیان این که چین از غیبت آلمان و دیگر کشورهای غربی در ایران طی سال‌ های گذشته سود برده و میزان حجم تجارت خود با ایران را به ۴۰ میلیارد دلار در سال رسانده، اظهارکرد: در سال گذشته حجم بازرگانی میان ایران و آلمان حدود 2.5 میلیارد یورو بوده است. ...در بلندمدت یا میان‌ مدت می‌توان میزان تجارت 2 کشور را تا حدود ۱۰ میلیارد یورو افزایش داد.

وزیر اقتصاد آلمان در روزهای پایانی تیرماه سال گذشته در سفرش به ایران در ارتباط با حوزه های همکاری با مسوولان کشورمان به رایزنی پرداخت. خودورسازی، ماشین آلات صنعتی، پزشکی و حمل ونقل از جمله حوزه های مورد علاقه آلمانی ها در جریان آن نشست ها بود اما برخی رقیبان درون اتحادیه ای گوی سبقت را از برلین ربودند. به رغم پیشتاری سران برلین در استفاده بیشینه از دوره پسابرجام، تا کنون پیشرفت چشمگیر و مورد انتظار در این روابط مشاهده نشده که احتمال دارد در این سفر حاصل شود.

رییس جمهوری ایران در سفری که بهمن ماه پارسال به اروپا داشت بنا به برخی دلایل به آلمان سفر نکرد و کشورهای ایتالیا و فرانسه بودند که در کنار ایران از آن سفر منتفع شدند.

امضای 14 سند همکاری به ارزش تقریبی20 میلیارد یورو با ایتالیا و همچنین امضای 20 سند همکاری به ارزش حدودی 30 میلیارد یورو با فرانسه از جمله رهاوردهای روحانی از این سفرها بود. بنابراین، 34 سند همکاری با بیش از  50 میلیارد یورو، روابط تهران را با رم و پاریس در وضعیتی مطلوب تر از آلمان قرار داده است؛ وضعیتی که عرصه را برای حضور و قدرت نمایی آلمانی ها در اقتصاد ایران تنگ کرده و همزمان تلاش سران برلین را برای ازسرگیری روابط افزایش داده است.

روزنامه تعادل در پیوند با اهمیت این سفر برای 2 کشور نوشت: در پی توافق هسته‌یی و برداشته شدن تحریم‌ها شرکت‌های آلمانی خود را برای فصل جدیدی از همکاری با ایران آماده کردند.  همانطور که چینی‌ها هم می‌کوشند که از این فرصت استفاده کنند و فرانسه هم با شرکت رنو در چنین مسیری گام بر می‌دارد. بسیاری از افرادی که گابریل را در این سفر همراهی می‌کنند می‌خواهند آغاز جدیدی در ایران داشته باشند.

**گروه ایرنا مقاله

از: حسن شکوهی نسب

سردبیر: سهراب انعامی علمداری