تبریز جهان شهر ایران

 باکو امروز میزبان بالاترین مقام های اجرایی 2 کشور همسایه شمالی و جنوبی خود است. قرار است «حسن روحانی» رییس جمهوری اسلامی ایران امروز با «ولادیمیر پوتین» و «الهام علی اف» همتایان روس و آذربایجانی خود دیدار کند و با رایزنی در مورد مسایل مختلف، مسیر همکاری های سه جانبه را هموارتر کند. افزون بر آن دیدار 2 جانبه رییس جمهوری با بالاترین مقام های اجرایی باکو و مسکو، بیش از پیش زمینه تفاهم را میان جمهوری اسلامی ایران با همسایگان شمالی خود فراهم خواهد کرد.

روز یکشنبه روحانی پی از ورود به باکو با رییس جمهوری آذربایجان دیدار و گفت و گو کرد؛ دیداری که به امضای 6 سند و یادداشت تفاهم همکاری میان 2 طرف انجامید. همچنین قرار است رییس جمهوری کشورمان در حاشیه اجلاس سه جانبه با همتای روس خود دیدار و رایزنی کند؛ دیداری که برخی ناظران اهمیت آن را بیشتر از نشست سه جانبه ارزیابی کردند و به همین بهانه از غلبه حاشیه بر متن گفتند.

به تعبیر بسیاری از ناظران برگزاری نشست سه جانبه ایران، روسیه و آذربایجان در برهه زمانی کنونی و شرایط منطقه ای از اهمیت بالایی برخوردار است. امروز که تحریم های هسته ای علیه کشورمان رفع شده و امکان بهره گیری از ظرفیت های همکاری اقتصادی، بازرگانی و تجاری برای کشورمان بیش از پیش فراهم شده، برگزاری چنین نشست هایی سبب ساز تفاهم بیشتر و در نتیجه همکاری های بیشتر اقتصادی- تجاری درسطح منطقه ای است. چنان که گفت و گو در مورد ترانزیت و برقراری رهگذر بین المللی شمال- جنوب یکی از مهمترین محورهای دیدار مقام های سه کشور عنوان شده است.

**رهگذر بین المللی شمال- جنوب و مزیت های اقتصادی دوسویه

رهگذر بین المللی – شمال جنوب که در صورت تکمیل شدن، ارتباط روسیه و کشورهای آسیای میانه را از طریق دریای خزر و ایران به کشورهای حوزه اقیانوس هند، خلیج فارس و جنوب آسیا برقرار می کند، می تواند بهره های اقتصادی بسیاری برای کشورمان بویژه در فضای پسابرجام به همراه داشته باشد، ضمن اینکه با کاهش قابل توجه هزینه های حمل و نقل، برای کشورهای یادشده مزیت اقتصادی خواهد داشت.

روزنامه «ایران» دوشنبه 18 مرداد در یادداشتی نوشت: جمهوری آذربایجان، ایران و مجموعه کشورهایی که در جنوب آسیا واقع شده‌اند را مورد توجه قرار می‌دهد. ایران در شرایط کنونی با جمهوری آذربایجان برای ایجاد خطوط راه‌آهن بین رشت و بندر آستارا در جمهوری آذربایجان به توافق رسیده است تا مبادله کالا میان دو کشور تسریع شود. خطوط ارتباطی که در نهایت با همکاری ایران، روسیه و آذربایجان می‌تواند مسکو و باکو را به اقیانوس هند و خلیج فارس متصل کند. باکو اعلام کرده است که صد میلیون دلار در این پروسه هزینه خواهد کرد و روسیه هم که تا یکی دو سال گذشته صرفا از این مسأله استقبال کرده بود حالا به طور عملیاتی وارد ماجرا شده است. این همکاری سه جانبه اگر بعداًٌ به ورود ارمنستان و گرجستان چه در سطح روابط دوجانبه با ایران و چه به صورت دسته جمعی بینجامد به شکل‌گیری همکاری‌های جدید در منطقه کمک می‌کند در حالی که قبلاً این موضوع امکانپذیر نبود. این در حالی است که در گذشته هم این اقدامات انجام شده اما مورد پیگیری قرار نگرفته بود. نشست سه جانبه وزرای خارجه سه کشور ایران، آذربایجان و روسیه در فروردین ماه گذشته در باکو مقدمه دیدار سران را فراهم کرد تا توافقاتی که تاکنون روی کاغذ مانده است وارد فاز عملیاتی شود.

**دست بالاتر در مبارزه با تروریسم

از سوی دیگر برگزاری این نشست به کاهش خطر تروریسم در منطقه کمک خواهد کرد. در شرایطی که ترور و وحشت بر خاورمیانه سایه افکنده و گروه های تروریستی چون داعش از خلاء های قدرت در کشورهای منطقه برای گسترش و تقویت لجستیکی و عملیاتی و پیش برد اهداف شوم خود بهره می برند، تفاهم و همکاری کشورهای قدرتمند چون ایران و روسیه می تواند با ایجاد ثبات در منطقه خاورمیانه و پیرامون آن، در برابر سازمان های تروریستی بازدارندگی ایجاد کند.

این روزها که داعش در سوریه و عراق و لیبی جولان می دهد و با تغییر پیاپی تاکتیک عملیاتی، تنوع بخشی به منابع مالی و روش های نیروگیری به دنبال کاهش آسیب پذیری و بازیابی توان عملیاتی خود است، همکاری های منطقه ای بویژه در زمینه تبادل اطلاعاتی به تضعیف گروه های تروریستی منجر می شود.

در همین ارتباط با توجه به نقش و جایگاه مهم ایران و روسیه در بحران سوریه، تفاهم میان این کشورها به حتم به کاهش قدرت مانوردهی تروریست ها در این کشور خواهد انجامید. همچنین با توجه به نقش مهم بازیگری چون ترکیه در بحران سوریه و سفر «رجب طیب اردوغان» رییس جمهوری ترکیه به مسکو و دیدار با پوتین در آینده نزدیک، نشست سه جانبه می تواند به تفاهم و همسویی بیشتر میان کنشگران میدان سوریه و کنترل بحران این کشور منجر شود.

همچنین حل اختلاف 2 کشور آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه قره باغ که از آن به عنوان یکی از محورهای احتمالی گفت و گوی سران یاد می شود، ثبات و امنیت را برای منطقه قفقاز به ارمغان خواهد آورد.

«افشار سلیمانی» سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان در گفت و گو با تارنمای «خبرآنلاین» در 18 مرداد 1395 گفت: ایران و آذربایجان می توانند در آینده با حل بحرانهای قره باغ و بحران موجود میان روسیه و گرجستان، ارمنستان و گرجستان به همکاریهای منطقه ای جلب شوند و ترکیه نیز با توجه به اینکه با کشورهای این منطقه همسایه است و اشتراکات زیادی دارد می تواند با هم افزایی اش به پتانسیل همکاری منطقه ای بیفزاید. در واقع این نوع همکاری های منطقه ای باعث تقویت ثبات و امنیت و افزایش سطح رفاه مردم منطقه میشود. به تعبیر دیگر تبدیل پیوستگی ژئوپولتیکی به چسبندگی اقتصادی از طریق پروژه های انرژی، حمل ونقل، تجارت و صنعت یک ضرورت برای تقویت امنیت و توسعه منطقه ای است و چه بسا به حل و فصل بحرانهای منطقه قفقاز جنوبی کمک میکند.

در ادامه از زبان این کارشناس می خوانیم: معتقدم سه کشور قفقاز جنوبی یعنی آذربایجان، گرجستان، ارمنستان، ایران، ترکیه و روسیه میتوانند با رویکردهای ایجابی، غیررقابتی همکاری های گسترده ای را در زمینه های اقتصادی، تجاری، سیاسی، امنیتی داشته باشند و مدل همکاری 3+3 را تحقق بخشند و در برابر نفوذ کشورهای فرامنطقه ای بتوانند توازن ایجاد کرده و از میزان دخالتهای آنها به ویژه آمریکا بکاهند. همه اینها مستلزم برخورداری از اعتماد چندجانبه ای و اجرای پروژه های قابل رویت و عمل به وعده هاست.

همچنین دیدار روحانی با همتای روس خود که به گفته کارشناسان به گسترش و تعمیق همکاری های های دفاعی- نظامی میان 2 کشور کمک خواهد کرد، از دیگر دستاوردهای نشست باکو است؛ مساله ای که در دوره پسابرجام می تواند همپای تقویت مناسبات اقتصادی، قدرت نظامی و توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران در برابر دشمنانش را افزایش دهد.

**گروه ایرنا مقاله