همسایگی دو كشور ايران و ارمنستان، ارزان بودن هزینه اقامت و تحصیل در ارمنستان نسبت به کشور‌های اروپایی، سهولت و ارزانی نسبی رفت و آمد بین دو کشور، قرابت فرهنگی دو ملت ایران و ارمنستان، امنیت بالا برای دانشجویان خارجی و ایرانی و سطح خوب روابط دو کشور عمده دلایلی هستند که سبب گزینش ارمنستان برای ادامه تحصیل توسط دانشجویان ایرانی می‌شود.در حال حاضر حدود 1700 دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های ارمنستان مشغول تحصیل هستند که بیش از نصف این دانشجویان تحصیل عیر حضوری یا نیمه حضوری دارند. در این راستا برای بررسي وضعيت دانشجويان ايراني در ارمنستان و دورنماي همكاري‌هاي علمي ايران و ارمنستان در اين كشور موسسه مطالعات ايران و اوراسيا (ايراس) گفتگويي را با جناب آقاي دكتر باكويي، رايزن علمي ايران در ارمنستان، ترتيب داده كه مشروح آن در ادامه از نظر مي‌گذرد؛

جناب آقاي دكتر باكويي، ارزيابي جناب‌عالي از وضعيت عملي دانشگاه‌هاي ارمنستان و عزيمت دانشجويان ايراني به اين كشور چيست؟‌
مثل همه کشورها دانشگاه‌های ارمنستان در سطوح مختلف علمی ‌قرار دارند. در میان دانشگاه‌های ارمنستان می‌توان به دانشگاه‌هایی اشاره کرد که در رده بندی‌های بین المللی جایگاه مناسبی دارند مثل دانشگاه دولتی ایروان، آکادمی‌ هنرهای زیبا و آکادمی‌ ملی علوم ارمنستان. آموزش عالي در كشور ارمنستان هم توسط مؤسسات آموزش عالي دولتي ارایه می‌شود و هم غير دولتی که توصیه ما تحصیل در دانشگاه‌های دولتی مورد تائید است.
رشته‌های مختلف علوم پایه، معماری و موسیقی از ارجحیت برخوردارند. دانشگاه‌ها و سیستم آموزشی ارمنستان بر طبق اصلاحاتی که در حال انجام است، قرار است تا سال 2015 کاملا شیوه و سیستم تحصیلی و آموزشی اروپایی را پیاده کنند که این امر خود منجر به افزایش و ارتقاء سطح علمی‌این دانشگاه‌ها خواهد شد. دانشجویان ایرانی که به ارمنستان عزیمت می‌کنند عمدتا از طریق شرکت‌های اعزام دانشجو و یا از طریق دوستان از دانشگاه‌ها پذیرش می‌گیرند.

نحوه ارزشيابي مدارك دانشگاهي ارمنستان در وزارت علوم ايران به چه صورت است؟
بصورت کلی تایید مدارک دانشگاه‌های ارمنستان بر اساس سه دوره زمانی صورت می‌گیرد.
الف) دوره اول زمانی مربوط به دانشجویانی است که تاریخ شروع به تحصیل آنان قبل از 01/11/2008 باشد. در این دوره زمانی، مدارک غیرحضوری و نیمه حضوری قابل تایید است. یعنی دانشجویانی که قبل از این تاریخ در دانشگاه‌های ارمنستان ثبت نام کرده باشند چه حضوری و چه بصورت غیرحضوری و نیمه حضوری، مدارکشان قابل تایید است البته با لحاظ شرایطی که در کتاب ارزشیابی وزارت علوم تحقیقات و فناوری و یا آئین نامه ارزشیابی مدارک وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی آمده است. شرایطی مثل ارزشیابی علمی‌فرد، تسلط بر زبان کشور محل تحصیل و ارایه مقاله در نشریات معتبر بین المللی(برای دانشجویان مقطع دکتری)
ب) دوره دوم زمانی مربوط به آن دسته افرادی است که تاریخ شروع به تحصیل آنان از 01/11/2008 الی 31/08/2011 باشد. در این دوره مدارک کارشناسی با دارابودن شرایطی مثل تحصیل حداقل 4 سال و تسلط بر زبان محل تحصیل، مدارک کارشناسی ارشد با حداقل دو سال تحصیل و تسلط بر زبان و مدارك دکتری مشروط به انتشار حداقل دو مقاله كامل در نشريات معتبر علمي‌ـ ‌پژوهشي و تسلط متقاضي به زبان تحصيل قابل ارزشیابی است. تفاوت این دوره زمانی با دوره زمانی قبلی، عدم تایید مدارک غیرحضوری در هر سه مقطع و تحصيلات نيمه حضوري در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد است.
ج) دوره زمانی سوم، مربوط به‌ ارزشيابي‌ مدارك‌ تحصيلي است که تاریخ شروع به تحصیل آنان از 01/09/2011 به بعد باشد. در این دوره زمانی با در نظر گرفتن شرایطی، فقط تحصیلات حضوری مورد تایید است که در کنار شرایط اشاره شده در دوره زمانی دوم، مساله معدل مقطع پائین‌تر و تحصیل در رشته همگن و نیز نمره آزمون زبان انگلیسی برای آنها که به زبان انگلیسی تحصیل می‌کنند هم در این دوره مورد توجه قرار می‌گیرد. البته مدارک افرادی که در رشته‌های پزشکی تحصیل می‌کنند و تاریخ شروع تحصیل آنان از ابتدای سال 2010 به بعد است از نظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی فاقد اعتبار است.

در حال حاضر چه تعداد دانشجوي ايراني و بيشتر در چه رشته‌هايي در ارمنستان مشغول به تحصيل هستند؟
در حال حاضر حدود 1700 دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های ارمنستان مشغول تحصیل هستند که بیش از نصف این دانشجویان تحصیل عیر حضوری یا نیمه حضوری دارند این دسته از افراد عمدتا مربوط به قبل از 01/11/2008 می‌باشند. دانشجویان غیرحضوری و نیمه حضوری غالبا افراد شاغلی هستند که امکان ترک مسئولیت و حضور در محل تحصیل را ندارند و عمدتا در مقطع تحصیلات تکمیلی در رشته‌های مختلف مشغول به تحصیل هستند.

از ديدگاه‌ شما مهم‌ترين مزيت‌ها و معايب تحصيل در ارمنستان نسبت به ساير كشورها چيست؟
همسایگی این کشور با ایران، ارزان بودن هزینه اقامت و تحصیل نسبت به کشور‌های اروپایی، سهولت و ارزانی نسبی رفت و آمد بین دو کشور، قرابت فرهنگی دو ملت ایران و ارمنستان، امنیت بالا برای دانشجویان خارجی و ایرانی و سطح خوب روابط دو کشور عمده دلایلی هستند که سبب گزینش ارمنستان برای ادامه تحصیل توسط دانشجویان ایرانی می‌شود. وجود انجمن اسلامی‌دانشجویان هم برای بسیاری از دانشجویان انگیزه خوبی به حساب می‌آید.
اگرچه امروزه برای جذب بیشتر دانشجویان خارجی در بسیاری از رشته‌ها تحصیل به زبان انگلیسی دایر شده است ولی متاسفانه اساتید و همینطور دانشجویان تسلط کافی به زبان انگلیسی که زبان درسی‌شان است، ندارند. تحصیل غیرحضوری و نیمه حضوری دانشجویان در ارمنستان باعث افت کیفیت تحصیلی آنها می‌شوند و این مساله در واقع موجب ایجاد تفکر و ذهنیت منفی نسبت به سایر دانشجوها و دانشگاه‌های ارمنستان در داخل ایران می‌شود در حالیکه بسیاری از دانشجویان مقیم با جدیت درس می‌خوانند و فعالیت‌های علمی‌قابل توجهی دارند. کنفرانس علمی‌دانشجویی که شهریور ماه برگزار شد دلیل خوبی بر این مدعا است.
از مهم‌ترین مشکلاتی که دانشجویان با آن موجه هستند بحث تایید مدرک خصوصا در رشته‌های پزشکی است. البته منظورم دانشجویانی است که قبل از لغو اعتبار دانشگاه‌های پزشکی تحصیل خود را شروع کرده‌اند. مبلغ بالایی که برای گذراندن دوره‌های تکمیلی مجبور به پرداخت آن هستند یکی از مواردی است دانشجویان پزشکی و دندانپزشکی را رنج می‌دهند. البته این مشکل برای همه دانشجویانی است که در این رشته‌ها در همه کشورهای مشترک المنافع تحصیل می‌کنند.
همچنین وجود تفکر و ذهنیت منفی نسبت به تحصیل در ارمنستان در مراکز آکادمیک و علمی ‌ایران مشکلاتی برای جذب دانشجویان ایران ما پس از فراغت از تحصیل ایجاد کرده است که امیدواریم با جلوگیری از تحصیلات غیرحضوری و نیمه حضوری و تلاش علمی‌بیشتر دانشجویان این مشکلات در آینده نزدیک رفع شود. یکی دیگر از مشکلات دانشجویان وضعیت نامناسب خوابگاه‌ها و یا نداشتن خوابگاه در بعضی از دانشگاه‌ها می‌باشد. اکثر دانشجویان ایرانی در خانه‌های استیجاری زندگی می‌کنند که این مسئله مشکلاتی ایجاد می‌کند.

توصية شما به دانشجوياني كه قصد عزيمت به ارمنستان براي ادامه تحصيل دارند، چيست؟
اینکه نسبت به انتخاب دانشگاه محل تحصیل دقت کافی داشته باشند. حتما در دانشگاه‌های مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تحصیل کنند. متاسفانه مشاهده می‌شود که بعضی از دانشجوها به این مسئله توجه ندارند و مشکلاتی برای خود و خانواده‌ها ایجاد می‌کنند.
همچنین مشاهده می‌شود که با وجود لغو اعتبار دانشگاه‌های پزشکی عده ای در این دانشگاه‌ها شروع به تحصیل می‌کنند به امید اینکه در آینده قوانین موجود تغییر کند. غافل از اینکه اگر قوانین تغییر یابد شامل این افراد که در زمان لغو اعتبار ثبت نام کرده‌اند نمی‌شود. حتما کتاب ارزشیابی وزارت علوم را قبل از شروع تحصیل مطالعه کنند و از نحوه ارزشیابی مدارک تحصیلی آگاهی حاصل نمایند. در زمان تحصیل نسبت به تسلط بر زبان تحصیل اعم از انگلیسی و یا روسی جدیت داشته باشند.
روند تعاملات علمي- پژوهشي ايران و ارمنستان را چگونه ارزيابي مي‌كنيد و دورنماي اين روابط را چگونه مي‌بينيد؟
تعاملات علمی‌خوبی با توجه به سطح خوب روابط همه جانبه وجود دارد و در اینده هم بیشتر می‌شود. این مساله نیاز به شناخت بیشتر جوامع علمی‌و دانشگاهی دو کشور از یکدیگر دارد و قاعدتا در این میان، خود دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در ارمنستان، نقش مهمی‌را ایفا می‌کنند.
از ایراس