تبریز جهان شهر ایران

درحالي كه ايران و جمهوري آذربايجان با چشم اندازي از توسعه همكاري و گسترش مناسبات همه جانبه سال 1389 را آغاز كرده اند، در نيمه نخست اين سال با تبادل هيات هاي بلندپايه، روند همكاري هاي دو كشورهمسايه عملا درحال رقم خوردن در مسير توسعه است. 
عيد نوروز كه امسال با پيشنهاد دو كشوراز سوي سازمان ملل با عنوان جشن جهاني نام گرفت، سرآغاز جديدي براي همكاري هاي دو كشور در آغاز سال جاري بود كه با سفر وزير امورخارجه جمهوري آذربايجان به تهران و شركت او در جشن هاي نوروز رقم خورد و به دنبال آن با تبادل هيئت هاي مختلف سياسي، اقتصادي و فرهنگي و دفاعي زمينه توسعه همكاري ها گسترش يافت. 
جمهوري آذربايجان كه در سال 1991 ميلادي و درپي انحلال شوروي سابق اعلام استقلال كرده است با 86 هزار و 600 كيلومترمربع وسعت و افزون بر 9 ميليون نفر جمعيت در منطقه قفقاز جنوبي واقع است و با جمهوري اسلامي ايران حدود 670 كيلومتر مرز خاكي دارد و در درياي خزر نيز داراي مرز آبي است. 
مشتركات منحصر به فرد دو كشور در عرصه هاي فرهنگي، مذهبي، تاريخي ، جغرافيايي و مشتركات زباني، نمونه كم نظيري از زمينه هاي دوستي و همكاري را فراهم ساخته كه در اين بين اراده رهبران دو كشور براي گسترش هرچه بيشتر مناسبات، زمينه توسعه روابط را در سالهاي اخير تقويت كرده و در روندي جهشي قرار داده است. 
مصطفي محمد نجار، وزير كشور جمهوري اسلامي ايران كه در اواسط ارديبهشت ماه در صدر هياتي بلندپايه به باكو سفر كرده بود، وجود مشتركات فراوان تاريخي و فرهنگي و مذهبي دو كشور را زمينه ساز توسعه همكاري ها دانست. 
'الهام علي اف' رييس جمهوري آذربايجان هم در ديدار با وي وجود مشتركات فراوان ميان دو كشور را مورد تاكيد قرار داد و از اين مشتركات با عنوان عاملي براي توسعه همه جانبه روابط و گسترش همكاري هاي دو كشور ياد كرد. 
سفر دو روزه 'مصطفي محمد نجار' وزير كشور جمهوري اسلامي ايران به باكو در ارديبهشت ماه امسال سرآغاز فصل جديدي در روابط دو كشور محسوب مي شود كه نتايج ثمر بخشي در توسعه همكاري ها داشت. 
نجاردر پايان اين سفر با اشاره به ديدارهاي خود با مقامات جمهوري آذربايجان گفت: در ديدار با آقاي الهام علي اف، رييس جمهوري آذربايجان، ايشان با يادآوري لزوم توسعه مناسبات دو كشور بر حق ايران در استفاده از انرژي هسته اي صلح آميز تاكيد كردند. 
مصطفي محمد نجار، با اشاره به ديدارهاي خود با وزيران كشور، حوادث غيرمترقبه ، توسعه اقتصادي؛ امنيت و دفاع آذربايجان گفت: اين سفر داراي اهداف متعدد بود كه بحث توسعه روابط اقتصادي از جمله اهداف مهم آن محسوب مي شد و در اين راستا نيز استانداران استان هاي هم مرز با جمهوري آذربايجان در جهت فراهم شدن زمينه توسعه روابط و مبادلات استاني همراه هيئت بودند. 
وزير كشور افزود: در اين سفر با مرور موارد گذشته راه هاي جديد توسعه مناسبات هم بررسي شد و علاوه بر اين يك يادداشت تفاهم امنيتي با وزير كشور آذربايجان به امضا رسيد. 
در تيرماه هم 'شمس الدين حسيني' وزير اقتصاد و دارايي كشورمان كه براي شركت در مجمع عمومي بانك توسعه اسلامي به باكو سفر كرده بود، در حاشيه اين سفر ديدارهايي را با مقامات اقتصادي و رييس جمهوري آذربايجان انجام داد كه در اين ديدارها زمينه هاي گسترش همكاريهاي دو كشور در عرصه هاي مختلف اقتصادي از جمله بيمه و بانك و امور گمركي بررسي شد. 
دكتر سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي هم در تير ماه امسال به دعوت 'ابوالفضل قرايف' وزير فرهنگ آذربايجان در سفري دو روزه از باكو ديدار كرد. 
وي در اين سفر با رييس جمهوري و وزير امورخارجه جمهوري آذربايجان ديدار كرد و در مذاكرات گسترده با همتاي آذري خود در مورد زمينه هاي گسترش همكاريهاي فرهنگي دو كشور گفتگو كرد. 
در جريان ديدار وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از باكو تفاهمنامه همكاريهاي فرهنگي، ميان وي و وزير فرهنگ و گردشگري جمهوري آذربايجان امضا شد. 
همچنين در ديدار وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با شيخ الاسلام 'الله شكور پاشازاده' رييس اداره مسلمانان قفقار، طرفين با تاكيد به مشتركات دو كشور بر لزوم توسعه همكاريها درعرصه هاي فرهنگي و ديني تاكيد كردند. 
شيخ الاسلام الله شكور پاشازاده، ديدار وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از باكو، اين سفر را در تقويت روابط ، بخصوص در عرصه هاي ديني و فرهنگي، موثر توصيف كرد و با اشاره به ارتباطات خوب اين اداره با مراكز فرهنگي و ديني جمهوري اسلامي ايران، لزوم تداوم اين ارتباطات را مورد تاكيد قرار داد. 
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي امروز همچنين در ديدار با ''هدايت اروج اف' رييس كميته دولتي امور ديني جمهوري آذربايجان درمورد توسعه همكاري ها در عرصه هاي ديني و تبادل تجربيات ميان مراكز علمي و ديني دو كشور گفتگو كرد. در اين ديدار پيشنهاد شد كه درچارچوب هفته هاي فرهنگي دو كشور، در جهت معرفي فعاليت هاي ديني هم اقدام شود. 
همزمان با اين ديدار يك گروه موسيقي سنتي جمهوري اسلامي ايران نيز در شهر باكو برنامه اجرا كرد كه مورد توجه و استقبال گسترده قرار گرفت. 
به دنبال توافقات اين سفر ماه گذشته در تهران و چند شهر ديگر جمهوري اسلامي ايران روزهاي فرهنگي جمهوري آذربايجان برگزار گرديد قرار است طبق توافق انجام شده برنامه هاي متقابل نيز سال آينده در جمهوري آذربايجان اجرا خواهد شد. 
سفر يك هيئت بلندپايه اقتصادي جمهوري اسلامي ايران به باكو با سرپرستي 'علي آقامحمدي' معاون هماهنگيهاي اقتصادي رياست جمهوري كه در اوايل مهرماه انجام گرفت، از ديگر گامهاي مهم در راستاي تقويت همكاريهاي اقتصادي دو كشور بود. 
'علي آقامحمدي' در پايان ديدار سه روزه هيئت اقتصادي ايران از باكو، با اشاره به ديدارهاي انجام شده با مقامات عالي جمهوري آذربايجان، اين سفر را در راستاي توسعه همكاري هاي اقتصادي بين دو كشور موفق ارزيابي كرد. 
وي كه در راس يك هيئت اقتصادي متشكل از نمايندگان وزارتخانه ها و سازمان هاي اقتصادي، بانكي، صنعتي و بخش خصوصي به باكو سفر كرده بود، در ديدار با آقاي 'الهام علي اف' رييس جمهوري ، 'آرتور راسي زاده' نخست وزير و وزيران صنايع و انرژي، راه و حمل و نقل، امور غيرمترقبه، دارايي ، توسعه اقتصادي، امور خارجه، رييس بانك مركزي و برخي ديگر از مقامات اقتصادي جمهوري آذربايجان، در مورد راههاي اجرايي شدن توافق هاي انجام شده در چارچوب قراردادهاي منعقده بين دو كشور با آنان تبادل نظر كرد . 
آقامحمدي، نتايج اين ديدارها را موفق توصيف كرد و با اشاره به اينكه هدف سفر اين هيئت بررسي عملياتي و اجرايي زمينه هاي توسعه همكاريهاي اقتصادي بود، افزود: يكي از مهمترين محورهاي مذاكرات در بخش حمل و نقل بود كه مقرر شد، اقدامات اجرايي در جهت تكميل زيرساخت هاي جاده اي، راه آهن و حمل و نقل دريايي، مطابق با اهداف در نظر گرفته شده ازسوي دو طرف، شروع گردد تا زمينه تسهيل در حمل و نقل و ترانزيت كالا فراهم شود. 
وي با اشاره به طرح اتصال آزاد راه هاي دو كشور گفت: در اين چارچوب قرار شد آزاد راه در دست احداث در جمهوري آذربايجان تا مرز دو كشور در آستارا امتداد يافته و به شبكه آزاد راههاي در دست احداث در ايران متصل شود. 
آقامحمدي همچنين برنامه اتصال راه آهن نخجوان به سرزمين اصلي آذربايجان از طريق جلفا و نيز تكميل راه آهن مسير 'قزوين – رشت – آستارا' در طرف ايران و ريل گذاري بخش 8 كيلومتري مسير راه آهن آستارا تا خط آهن موجود در خاك جمهوري آذربايجان را از ديگر موارد مطرح در اين خصوص عنوان كرد. 
معاون نظارت و هماهنگي سياست‌هاي اقتصادي نهاد رياست جمهوري با اشاره به تاكيد دو طرف درخصوص رفع موانع گمركي و ايجاد تسهيلات در اين زمينه گفت: قرار شد در سه ماهه آينده اقدامات لازم از طرف ايران براي فعال شدن 24 ساعته گمرك 'بيله سوار' انجام و با همكاري دوكشور درخصوص ايجاد پنجره واحد گمركي در مبادي اقدام شود. 
در اين سفر آقامحمدي و هيئت همراه وي ديدارهايي نيز با بازرگانان و فعالان اقتصادي ايراني در جمهوري آذربايجان داشتند كه در اين ديدار در جهت رفع مشكلات آنان تدابير لازم با حضور نمايندگان بخش هاي مختلف بانكي و گمركي كشورمان اتخاذ شد. 
حجم مبادلات اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان در زمان حاضر سالانه حدود 600 تا 700 ميليون دلار مي باشد كه طبق اعلام مكرر مقامات مختلف هر دو كشور، با توجه به مشتركات فراوان وهمجواري، اين رقم قانع كننده نيست. 
طبق گفته 'محمدبافر بهرامي' سفير كشورمان در باكو، براساس برنامه ريزي هاي انجام شده، افزايش حجم مبادلات دو كشور در دوره هاي سه ساله در وهله اول تا 5 و در مرحله بعدي تا 10 ميليارد دلار هدف گذاري شده است كه انتظار مي رود با سفر اين هيئت ها و مذاكرات صورت گرفته در جهت اجرايي شدن توافقنامه هاي امضا شده ، مراحل اجرايي آن شروع شود. 
سفر وزير دفاع جمهوري اسلامي ايران به باكو در مهرماه امسال هم فصل ديگري از توسعه همكاريها و مشورتهاي دو كشور را رقم زد. 
سردار وحيدي دربدو ورود به باكو، در محل وزارت دفاع جمهوري آذربايجان مورد استقبال رسمي قرار گرفت و پس از نواخته شدن سرودهاي ملي دو كشور و انجام مراسم سان و استقبال رسمي نظامي، با سپهبد 'صفر ابي اف' وزير دفاع جمهوري آذربايجان ديدار كرد. 
وزير دفاع در مدت اقامت دو روزه درباكو ضمن ديدار با 'الهام علي اف' رييس جمهوري، 'المار محمد ياراف' وزير امورخارجه و 'ياور جمال اف' وزير صنايع دفاعي آذربايجان هم ديدار كرد و از چند واحد توليدي محصولات نظامي اين كشور بازديد نمود. 
وي در پايان سفر با موفق توصيف كردن ديدارهاي خود با مقامات آذري، بر توسعه روابط دو كشور درهمه زمينه ها از جمله در حوزه دفاعي تاكيد كرد و گفت: در حوزه همكاري هاي دفاعي هم دو كشور از گذشته داراي قرارداد بودند كه در اين سفر در مورد توسعه بيشتر روابط مذاكره شد كه اين گفت وگوها نتايج خوبي داشت. 
سردار وحيدي، در مورد زمينه همكاري ايران و آذربايجان در عرصه صنايع نظامي با اشاره به اينكه هر دو كشور در اين بخش از پتانسيل خوبي برخوردار هستند، امكان بررسي كارشناسي جهت همكاري در اين حوزه را يادآور شد . 
وي در مورد ديدگاه ايران درمورد مسائل امنيتي درياي خزر گفت: جمهوري اسلامي ايران درياي خزر را درياي صلح و دوستي مي داند و معتقد است كه اين دريا بايد در حالت غيرنظامي باقي بماند و ما در اين چهارچوب تلاش مي كنيم. 
وحيدي همچنين همكاري ايران و آذربايجان در برگزاري تمرينات نظامي مشترك از جمله در خزر را هم در چارچوب كشورهاي ساحلي خزر و هم در شكل دوجانبه، ممكن دانست و با توجه به برنامه همكاريهاي امنيتي كشورهاي حاشيه خزر كه زمينه هاي مختلف ازجمله مبارزه با تروريسم، قاچاق مواد مخدر و موارد متعدد ديگر را در برمي گيرد، بحث برگزاري رزمايش هاي مشترك را هم در اين راستا بلامانع توصيف كرد. 
وزير دفاع در گفتگو با رسانه ها با اشاره به مناقشه قره باغ، به عدم كارآمدي گروه 'مينسك' در قريب به 18 سال فعاليت براي حل اين مناقشه اشاره و تاكيد كرد كه نيروهاي فرامنطقه اي خواهان حل اين مناقشه نبوده و برعكس بر تداوم بحران تاكيد دارند، چون وضعيت بحراني منطقه زمينه اي براي حضور آنها فراهم مي كند. 
سردار وحيدي تاكيد كرد كه جمهوري اسلامي ايران همواره بر حل اين منازعه به شكل عادلانه و بر اساس منشور حقوق بين الملل و حفظ تماميت ارضي آذربايجان تاكيد كرده و اين موضع خود را در مجامع بين المللي هم اعلام نموده است. 
وي با اشاره به برگزاري اجلاس سران كشورهاي ساحلي خزر در باكو گفت: در بين كشورهاي ساحلي خزر هوشياري لازم در راستاي عدم حضور نيروهاي فرامنطقه اي در اين حوزه وجود دارد و بايد همچنان تلاش شود كه با تداوم اين وضعيت، موقعيتي براي ورود نيروهاي فرامنطقه اي كه حضورشان باعث آشفتگي مي گردد، در اين حوزه ايجاد نشود. 
وحيدي، همچنين با اشاره به اهميت امنيت منطقه قفقاز گفت: پتانسيل هاي منطقه به لحاظ انرژي، حمل و نقل و ساير موارد زمينه اميدواري زيادي را براي توسعه اين منطقه فراهم مي كند و اميد به توسعه در سايه امنيت فراهم مي گردد. 
وي با اشاره به اينكه كشورهاي سلطه طلب و فرامنطقه اي نمي خواهند كه كشورهاي اين منطقه رشد كرده و به اهداف خودشان برسند، گفت: بر اين اساس آنها به شيوه هاي مختلف در منطقه بحران ايجاد كرده و يا بحرانهاي موجود را مديريت مي كنند تا حل نشوند. 
وي افزود: اين در حالي است كه بايد با حل بحران هاي منطقه، زمينه تصميم گيري در مورد مسائل اين منطقه از سوي ملت هاي خودشان فراهم شود. 
جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان در يك سال گذشته با تلاش به توسعه روابط و از ميان برداشتن برخي موانع موجود در راستاي گسترش دامنه همكاري ها تلاش كرده و در اين ميان در مجامع بين المللي نيز همكاريهاي خود را ادامه مي دهند. 
مقامات ارشد جمهوري آذربايجان از جمله رييس جمهوري و وزير امورخارجه اين كشور همواره از برنامه صلح آميز هسته اي ايران حمايت واز بيانيه تهران در مورد معاوضه سوخت هسته اي نيز پشتيباني كرده اند. 
جمهوري اسلامي ايران نيز با اعلام پشتيباني مكرر از تماميت ارضي جمهوري آذربايجان در بحث مناقشه قره باغ ، بر حل مناقشه از طريق عادلانه و در چارچوب تماميت ارضي آذربايجان تاكيد نموه است. 
كشورمان همچنين با لحاظ عدم كارآمدي گروه مينسك سازمان همكاري و امنيت اروپا در حل مناقشه قره باغ با وجود گذشت قريب به دو دهه بحران در منطقه براي انجام ميانجيگري در اين مناقشه اعلام آمادگي كرده است. 
'محمدباقر بهرامي' سفير كشورمان در باكو با اشاره به اينكه جمهوري اسلامي ايران به عنوان يك كشور قدرتمند و تاثير گذار در مسائل منطقه اي و بين المللي است و جمهوري آذربايجان هم يك كشور همسايه مهم با مشتركات تاريخي ، تمدني و ديني و برخوردار از مشتركات زباني با ايران است،همكاريهاي دو كشور را در تامين امنيت و صلح و ثبات منطقه حائز اهميت دانسته و گفت: تفاهمات و تصميمات منطقه اي در همگرايي منطقه اي بسيار موثر مي باشند. 
بگفته وي اين چيزي است كه كشورهاي فرامنطقه اي آن را بر نمي تابند و به دنبال واگرايي كشورهاي منطقه و دامن زدن به بحران ها و حل نشدن بحران هاي موجود هستند. 
وي افزود: در حاليكه همگرايي كشورهاي منطقه در جهت صلح و ثبات و توسعه كشورهاي منطقه است، سياست ايران و جمهوري آذربايجان هم در اين راستا مي باشد. 
بهرامي با اشاره به سفر قريب الوقوع رييس جمهوري اسلامي ايران به باكو، اين سفر را در تامين امنيت و صلح و ثبات منطقه و همچنين توسعه مناسبات دو كشور حائز اهميت دانست و اين رفت و آمدها را هم در منطقه قفقاز و هم در حوزه كشورهاي 'سي.اي.اس' و هم در مسائل بين المللي تاثيرگذار توصيف كرد. 
سفر دكتر محمود احمدي نژاد، به باكو در روزهاي 26 و 27 آبان ماه (چهارشنبه و پنجشنبه هفته جاري) صورت مي گيرد كه روز اول سفر با دعوت آقاي 'الهام علي اف' رييس جمهوري آذربايجان و در قالب ديدار دو جانبه است و طي آن مسائل بين المللي و منطقه اي ميان روساي جمهوري دو كشور بررسي خواهد شد. 
رييس جمهوري اسلامي ايران در دومين روز از سفر به باكو در سومين نشست سران كشورهاي ساحلي درياي خزر شركت مي كند. 

منبع:ايرنا